نحوه جمع آوری نهج البلاغه

درباره نهج البلاغه و نحوه جمع آوری آن بیشتر توضیح دهید.
نهج البلاغه را مرحوم سید رضی برادر سیر مرتضی علم الهدی و شاگرد شیخ مفید جمع آوری کرده است. این کتاب از سبه بخش خطبه ها، نامه ها و حکمتها یا کلمات قصار (کوتاه) امام علی(ع) تشکیل شده است. این موارد قبلا در کتاب های مختلف حدیثی پراکنده بوده و سید رضی آن ها را در یک کتاب جمع آوری کرده است.
مرحوم سید رضی (متوفای 406 ق) شخصی ادیب، شاعر و دانشمند است که مجذوب سخنان فصیح امام علی(ع) می شود و همانطور که خودش در این کتاب می نویسد، تصمیم می گیرد آن قسمت از سخنان حضرت که فوق العاده فصیح و دارای ارزش ادبی بالایی است را در یک کتاب جمع کند و به همین دلیل نام آن را نهج البلاغه یعنی روش بلاغت گذاشته است. البته تصور نشود که تمام بیانات حضرت، در این کتاب آمده است بلکه این کتاب بخشی از آن هاست؛ و لذا برای نهج البلاغه، مستدرکاتی هم نوشته شده است. مستدرکات در اصطلاح به کتاب های مکمل کتاب قبلی می گویند یعنی موضوعاتی که جزء کتاب موجود است و بنا به دلایلی در این کتاب نیامده است.
در زمان ما منابع و مدارک نهج البلاغه و همچنین کتابهایی که پیش از سید رضی، بیانات امام را نقل کرده اند آورده شده است. مرحوم آقای دشتی، نهج البلاغه را با شرح لغات و معجم، فهرست و نمایه آورده است و در آخر معجم با شماره گذاری که صورت گرفته، ماخذ هر کدام از خطبه، نامه و حکمت را در آورده است.
یک نشانه این که سید رضی بنای جمع آوری همه سخنان حضرت را نداشته و تنها شاهکار فصاحت و بلاغت را آورده است، این است که در برخی جاها سید رضی اظهار تعجب می کند و می گوید این سخن از فصیح ترین سخنان عرب است و در جای دیگر می گوید اصلا عرب در فصاحت، مانند این سخن را ندارد.
مثلا امام علی(ع) در توصیف دنیا می فرماید: مَن أبصَرَ إلیها أعمَتهُ و مَن بَصَّرَ بِها بَصَّرَتهُ. از ماده بصر استفاده کرده ولی آن را در جمله اول با الی متعدی کرده و در جمله دوم با “ب” متعدی کرده است. سید رضی تعجب می کند که امام یک لغت را دوجور متعدی کرده و دو معنای متفاوت را برداشت کرده است.
ترجمه: هرکسی به این دنیا چشم بدوزد دنیا او را کور می کند و هر کسی آن را وسیله بینایی قرار دهد دنیا بینایی او را بیشتر می کند

[irp]

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی توسط حجت الاسلام و المسلمین مهدی پیشوایی

دکمه بازگشت به بالا