رویای صادقه چیست

پرسش : رؤیاى صادقه چیست و راه دیدن آن کدام است؟
پاسخ : «خواب» یکى از نشانه‏هاى الهى است که در خود حکایت‏هاى ناگفته بسیار دارد. اگر کسى از «خودیّت» خود بیرون بیاید و به «خواب»، به عنوان پدیده‏اى که سرى در آن سو، دارد و ما را به آن سو مى‏کشاند، توجه کند؛ حکایت‏ها، اشارت‏ها و هدایت‏هاى بسیارى برایش پدیدار خواهد شد. از همین رو خداوند متعال، علاوه بر آنکه «خواب» را به عنوان آیتى از آیات خود بر مى‏شمرد، در آن نشانه‏ها و آیاتى را نیز منظور فرموده و ما را به شنیدن وتدبّر در آن نشانه‏ها دعوت مى‏کند.V}در این خصوص نگا: خواب و نشان‏هاى آن، ص 39 – 113.{V محى الدین ابن عربى خواب را حکمت نورى دانسته و آن را اولین مبدأ تلقى وحى الهى، براى اهل عنایت شمرده است‏V}فصوص الحکم، فص یوسفى.{V و شاید به همین دلیل باشد که در پاره‏اى از روایات «خواب» یکى از اجزاى نبوّت تلقى گشته‏V}بحارالانوار، ج‏61، ص‏117 – 193؛ و ج‏67، ص‏66.{V و در بعضى روایات دیگر اشاره شده که در ابتدا از طریق خواب، به حضرت رسول«صلى الله علیه وآله» وحى مى‏شده است.V}همان، ج‏18، ص‏195.{V به همین جهت «خواب» یکى از راه‏هاى ارتباط انسان با «عالم غیب» تلقى گشته است؛ زیرا انسان در عالم خواب، به جهت اقتضاى قوانین و سنن حاکم بر آن، از بدن مادى خود منصرف گشته و با توجه به عالم غیب، حقایقى را مشاهده مى‏کند.V}در خصوص خواب نگا: طبیعیات شفاء، ص‏334 – 339؛ رساله قشیریه، ص‏175 – 180، تفسیر امام فخر رازى، ج‏7، ص 266؛ کتاب المعتبر، ج‏2، ص‏417 – 423.{V با توجه به این حقیقت، عارفان معتقدند: از آنجا که در عالم خواب، انسان با عالم غیب مرتبط شده، معانى و حقایق را از آنجا مى‏گیرد؛ دریافت کننده حقایق، نفس و روح انسان است و همو است که آن معانى را با کمک قوه متخیله خویش، به صورت‏ها و شکل‏هاى متناسبى تبدیل مى‏کند؛ چنان که ابن فارض مصرى (عارف بزرگ قرن هفتم) در قصیده تائیه خود مى‏گوید: «… آیا تو گمان مى‏کنى آن کس که تو را در بیهوشى خواب به انواع علوم و اسرار با خبر گردانید، غیر از تو مى‏باشد؟ چنین نیست؛ بلکه او حقیقت تو و همان اصل تو است که به هنگام خواب و انصراف تو از تدبیر بدن و روى آوردن تو به سوى عالم اصلى و موطن خود، بر خودِ تو در عالم غیب، به شکل عالَمى تجلى مى‏کند و تو را به فهم علوم و مسائل و معانى غریب، هدایت مى‏نماید …».V}به نقل از مقالات، ج‏1، ص‏157 و 158.{V P}نى، تو گویى هم به گوش خویشتن‏{E}نى من و نى غیر من اى هم تو من‏{P P}همچو آن وقتى که خواب اندر روى‏{E}تو ز پیش خود به پیش خود شدى‏{P P}بشنوى از خویش و پندارى فلان‏{E}با تو اندر خواب گفتست آن نهان‏{P P}تو یکى، تو نیستى، اى خوش رفیق!{E}بلکه گردونى و دریاى عمیق‏{P V} مثنوى معنوى، دفتر 3، ابیات 1299 – 1302.{V امّا «رؤیا و خواب صادق»، خوابى است که با حوادث خارج از ما – چه جسمى و چه اخلاقى و روحى – و حقایق عالم هستى، مرتبط بوده و مستند به آنها است. در این نوع خواب، «نفس» انسان از عالم دنیوى گذشته و با توجه به هم سنخى‏اش با عالم مثال و عالم مجردات، با آن دو مرتبط مى‏گردد. از این رو مستند به علل طبیعى جسمانى انسان (مانند گرم بودن یا سرد بودن مزاج) و نیز علل خلقى و روحى انسان (مانند عصبى بودن، حسادت ورزیدن، کینه داشتن و امثال آن) نیست. البته رؤیاى صادق که مرتبط و مستند به وراى ما (عالم مثال و مجردات) است، خود اقسامى دارد که مجال طرح آن در اینجا نمى‏باشد.V}نگا: المیزان، ج‏1، ص 269 – 273.{V نکته مهم آنکه آیا رؤیاى صادق – که در واقع پل ارتباطى با عالم غیب است و انسان در پرتو این دسترسى، حقایق و صورى را مشاهده مى‏کند – پیش شرطى ندارد؟ آیا مقدماتى براى فراهم آمدن آن غوطه‏ورى و نظاره‏گرى وجود ندارد؟ اصلاً راه رسیدن به آن کدام است؟ اولیاى الهى با استفاده از آیات و روایات فرموده‏اند: اگر کسى بخواهد در عالم بیدارى به اسرار عالم و آیات غیبى واقف شود، باید «مراقبه» داشته باشد؛ یعنى، براى آمادگى دریافت حقایق و باطن جهان هستى، باید مراقب اعضا، جوارح و اعمال خود باشد تا ظرفیت ادراک و فهم آیات الهى را پیدا کند. در عالم رؤیا و خواب نیز مراقبه لازم است. اگر کسى مى‏خواهد در عالم خواب، حقایق را – آن چنان که هستند – بفهمد (رؤیاى صادق) و از هدایت‏ها و اشارات و ارشادهاى آنها سودجوید، باید «مراقبه» داشته باشد. این با مراقبت خود در عالم بیدارى و رعایت آداب خواب – که در روایات ذکر شده – به دست خواهد آمد. نظافت، طهارت، محاسبه اعمال روزانه، قرائت قرآن و بعضى از دعاها، کیفیت و چگونگى قرار گرفتن بدن هنگام خواب و خواندن دعا پس از بیدارى از خواب، کمترین آداب مراقبه است که رعایت آن براى دیدن رؤیاى صادق، بایسته و ضرورى است. به هر حال انجام دادن واجبات و ترک محرمات، نظیف بودن، با وضو خوابیدن، محاسبه اعمال روزانه، خواندن سوره «توحید» و «تکاثر»، خواندن دعاى H}«اللهم ان امسکت نفسى فى منامى فاغفرلها و ان ارسلتها فاحفظها بما تحفظ به عبادک الصالحین»{H قبل از خواب، خوابیدن بر سمت راست بدن و رو به قبله و خواندن دعاى H}«لا اله الا الله الحلیم الکریم الحى القیوم و هو على کل شى‏ء قدیر سبحان رب النبیین و اله المرسلین، رب السموات السبع و مافیهن و رب الارضین السبع و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم و الحمد للَّه رب العالمین»{H (پس از خواب)، بسیار مؤثر است. گفتنى اینکه دعاى پس از خواب، براى خواب دیدن رؤیاى صادق در شب بعد، بسیار مؤثر و مجرّب است.V}بحارالانوار، ج‏76، ص‏181 – 218؛ و میزان الحکمه، ج‏10، ص 262 – 267.{V P}هر کس اندازه روشن دلى‏{E}غیب را بیند به قدر صیقلى‏{P P}هرکه صیقل بیش کرد او بیش دید{E}بیشتر آمد بر او صورت پدید{P V} مثنوى معنوى، دفتر 4، ابیات 2909 – 2910.
دکمه بازگشت به بالا