انسان کامل از جهت علم و عصمت

پرسش : انسان کامل از جهت علم و عصمت داراى چه مقامى است؟
پاسخ : T}یک. علم لدنّى انسان کامل:{T علم لدنّى، علمى است که هیچ واسطه‏اى میان متعلّم و معلّم نیست. «لدن»؛ یعنى، نزد و حضور. اگر علمى با وساطت، حاصل شود، علم لدنى نخواهد بود. اگر علمى از معلم صادر شود و به یک واسطه یا بیشتر، به شاگرد برسد؛ شاگرد آن علم را از «نزد» معلم فرا نگرفته است و به آن علم لدنى نمى‏گویند. اما اگر شاگرد از حضور خود معلم، علمى را فرا گرفت، آن علم را لدنى مى‏نامند. از آنجا که «انسان کامل»، نخستین مخلوق است و هیچ واسطه‏اى میان او و حضرت حق وجود ندارد، از علم، لدنّى بهره‏مند خواهد بود و هیچ واسطه‏اى میان او و خداى سبحان در این تعلیم و تعلم وجود ندارد. P}آن که بى‏تعلیم بد ناطق خداست‏{E}که صفات او ز علت‏ها جداست‏{P P}یا چون آدم کرده تلقینش خدا{E}بى‏حجاب مادر و دایه و ازا{P V}همان، دفتر 4، ابیات 3041 – 3042.{V T}دو. احاطه بر عوالم وجود:{T از آنجا که انسان کامل، مخلوق اول است؛ از حیث وجودى در برترین مرتبه قرار دارد (مرتبه‏اى که از آن به عالم اسما یاد مى‏کنند). از آنجا که این عالم، احاطه وجودى بر تمامى عوالم وجود (عالم تجرّد، مثال و مادى) دارد، انسان کامل بر تمامى آنها احاطه وجودى دارد.V}تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج 7، ص 345 و ج 9، ص 261.{V P}اولیا اطفال حقّ‏اند اى پسر!{E}در حضور و غیبت، ایشان با خبر{P V}مثنوى معنوى، دفتر 3، بیت 79.{V T}سه. عصمت انسان کامل:{T مقام منیع عصمت عملى، براى کسى حاصل مى‏شود که به مرز «اخلاص» رسیده باشد. در این حال در حرم امن او، شهوت، غضب و باطل راه ندارد؛ چون وى هر دو را مهار کرده و به صورت اراده و کراهت درآورده‏است. در واقع «انسان کامل»، مراحل جذب و دفع، شهوت و غضب و محبت و عداوت را طى‏کرده و به مقام «تولّى و تبرّى» رسیده‏است. شخصى که به این مرحله بار یافته‏باشد، شیطان را دشمن‏ترین دشمن درون و بیرون مى‏داند و او را سرکوب‏کرده، بر همه دشمنان فائق‏مى‏آید و متولى حق مى‏شود.V}ر.ک: تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج 9، ص 19.{V P}آن که معصوم آمد و پاک از غلط{E}آن خروس جان وحى آمد فقط{P V}مثنوى معنوى، دفتر 3، بیت 3337.{V T}چهار. فرشتگان امور، شاگردان انسان کامل:{T جهان هستى، از سوى مدبّرات امر الهى (فرشتگان، مخصوصاً حاملان عرش) اداره مى‏شود. «احیا» را اسرافیل«علیه السلام» و دستیاران او، «رزق» را میکائیل«علیه السلام» و خدمه او، «مرگ» را عزرائیل«علیه السلام» و زیردستان او، «تعلیم و تربیت» را جبرئیل«علیه السلام» و سایر کارها را مدّبرات جزئى و کلى دیگر اداره مى‏کنند؛ ولى چون «انسان کامل»، اولین مخلوق و محیط بر تمام عوالم وجود است، همه آنان شاگردان انسان کامل‏اند و او گزارش‏گر و معلّم همه فرشتگان است.V}تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج 9، ص 32 – 33.{V P}اى سلیمان!مسجد اقصى بساز{E}لشکر بلقیس آمد در نماز{P P}چون که او بنیاد آن مسجد نهاد{E}جن و انس آمد بدن در کار داد{P V}مثنوى معنوى، دفتر 4، ابیات 1113 – 1114.{V T}پنج. انسان کامل، هدف غایى انسان:{T هدف غایى انسان، همان بار یافتن به مقام نخستین خویش و مبدأ هستى خود، روح خدایى و مثل اعلا است که با «انسان کامل» یکى است. قرآن این حقیقت را با طرح این نکته که پایان زندگى به سوى خداوند است، مطرح مى‏کند.V}لقمان (31)، آیه 22؛ حج (22)، آیه 41؛ آل عمران (3)، آیه 109؛ روم (30)، آیه 11 و … .{V البته هدف نهایى و غایت انسانى، دو چهره دارد: چهره‏اى که به خداوند متعال مرتبط است (لقاءالله) و چهره‏اى که با ما سوا ارتباط دارد (خلافهالله). امّا چهره «خلافت الهى» کامل‏تر و برتر از چهره «لقاءالله» است؛ زیرا کسانى که به لقاى خدا مى‏رسند؛ چون در همان لقاى حق مستغرق‏اند، سفرى به منظور خلافت الهى نسبت به ماسوا ندارند. امّا از آنجا که انسان کامل – که برترین مرتبه وجودى را در عالم امکان به خود اختصاص داده – در اثر مظهریت اسم اعظم – در عین ادراک شهودى لقاءالله – مأموریت خلافت الهى را نیز بر عهده دارد، ما سواى خداوند را به اذن او تدبیر مى‏کند. انسان کامل با جمع میان لقاءالله و خلافهالله، نه تنها به غایت قصواى انسانى نایل مى‏شود؛ بلکه خود غایت قصواى آفرینش و منتهاى چهره‏نمایى حق، در آینه خلقت است.V}تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج 14، صص 118-120، ص 268 و ص 275 به بعد.{V
دکمه بازگشت به بالا