چه علومی مضر هستند

پرسش : در دعایی از پیامبر وارد شده که خدایا از علمی که نفعی نداشته باشد امان بدهد (و من علم لا ینفع) این علم غیر نافع چیست؟
پاسخ : علم دارای آثار فراوانی است: 1. به ما روشنایی و توانایی می بخشد. 2. ابراز ترقی می سازد. 3. سرعت بخش و شتاب دهنده است. 4. زیبایی عقل است. 5. زیبایی اندیشه است. 6. جهان را با انسان سازگار می کند. 7. انقلاب بیرونی ایجاد می کند [رجوع کنید به انسان و ایمان، شهید مطهری] این علم وقتی نافع و سودمند است که با ایمان توأم و همراه گردد و راهی به سوی عمل صالح باشد. علم و شناخت روشنگر راه است ولی اگر به باور قلبی و ایمان تبدیل گردد، انگیزه و حرکت ایجاد می نماید و تا حرکتی نباشد وصول به مقصد و هدف ممکن نیست. پس علم و معرفت باید به ایمان برسد و ایمان زمینه ساز عمل صالح می باشد. جدایی علم و ایمان خسارت های غیر قابل جبران به بار آورده است. ایمان را در پرتو علم باید شناخت. ایمان در روشنایی علم از خرافات دور می ماند. با دور افتادن علم از ایمان، ایمان به جهود و تعصب کور و به دور خود چرخیدن و راه به جایی نبردن تبدیل می شود. آنجا که علم و معرفت نباشد، ایمان مؤمنان نادان وسیله ای می شود در دست منافقان زیرک که نمونه اش را در خوارج صدر اسلام می توان دید. علم بدون ایمان نیز تیغی است در کف زنگی مست، چراغی است در نیمه شب در دست دزد برای بردن کالای گزیده. آن جا که ایمان بدون علم بوده، کوشش های بشر دوستانه انسان ها صرف اموری شده که نتیجه زیاد و احیانا نتیجه خوب به بار نیاورده است و گاهی منشأ تعصب ها و جمودها و کشمکش های زیانبار شده است. آن جا که علم بدون ایمان بوده، مثل برخی جوامع عصر حاضر، تمام قدرت علمی صرف خودخواهی ها و خودپرستی ها، افزون طلبی ها، برتری جستن ها، نیرنگ ها و جنایت ها شده است. محصول علم بدون ایمان بمب های اتمی و هیدروژنی و شیمایی و بیولوژیکی است که در خدمت تجاوز و کشتار جمعی و جنایت های مدرن و نوین است. اگر علم و دانش زمینه ساز رشد خواست های نامشروع انسان و تجاوز او از حد گردد و ابزار و وسایل نوین را در استخدام ارضای تمایلات حیوانی و پست خود در آورد، این علمی است که نه تنها سودمند و مفید نمی باشد بلکه زیانبار وخسارت آفرین است. بالاترین هدف آفرینش بندگی و قرب انسان به خداوند است و علم مفید و نافع آن است که زمینه ساز این قرب و تعالی باشد. اگر علمی به جای تواضع، تکبر و به جای ایمنی ناامنی و به جای آرامش تشویش خاطر بیاورد و به جای ایجاد الفت و مهربانی بین انسان ها فاصله آنها را از یکدیگر زیاد نماید و در کنار مسلط کردن انسان بر طبیعت او را بر درون و وجود و نیروهای درونی و تمایلات مختلفش مسلط نسازد، علمی غیر مفید و بلکه خسارت بار خواهد بود. انسان جاهل بی ایمانی که ابزار در دست ندارد حداکثر خودش گمراه می گردد ولی عالم بی ایمانی که به سلاح علم مجهز است، برای فریب مردم و نیرنگ بازی خود ابزار متناسب می سازد و عده زیادی را به گمراهی می کشاند. برنامه های مستهجن ماهواره ای و ویدیویی و سی دی های مبتذل و لشکرکشی های مدرن به بهانه تأمین حقوق بشر و ایجاد آزادی و دمکراسی، ثمره تلخ علم بی هدف و جدای از ایمان است. پس هر علمی که در راه رسیدن به هدف والای آفرینش و قرب به حق مددکار ما و نافع به حال ما نباشد، علم نافعی نیست و اگر وسیله و ابزاری برای بازداشتن ما از هدف و رو آوردن به پستی ها و آلودگی ها و پرداختن تمام عیار به مادیات باشد، علمی زیانبار و ضرر بخش است.
دکمه بازگشت به بالا