علت حضور نیافتن مراجع تقلید در رسانه و تلویزیون

پرسش : آیا مراجع بزرگ تقلید ما با عقل ابزاری مخالفند که کمتر ما آنها را در رسانه شاهد هستیم!!به عنوان مثال … آیت الله سیستانی یا آیت الله بهجت فومنیíفکر میکنین دلیلش چیستíامام راحل فرمودند ما با رادیو تلویویزیون مخالف نیستیم ما با فساد و فحشا مخالفیم…؟
پاسخ : در این باره گفتنی است همه مراجع و بزرگان تنها با فساد مخالفند و استفاده از ابزارها و تکنولوژی را مجاز می دانند اما ظاهر شدن در صفحه تلویزیون به طور معمول یا به جهت مسؤولیت دولتی است و یا به جهت اظهار نظر شهروندی است. که به دنبال آن شهرت و مطرح شدن بیش از پیش وجود دارد. و از آنجا که مراجع مسؤولیت دولتی ندارند و در پی مطرح شدن بیش از پیش نیستند مگر در موارد ضرورت ترجیح می دهند در رسانه های جمعی مطرح نشوند. جهت توضیحات بیشتر توجه شما را به مطالب زیر جلب می کنیم: نخست، تعریف عقل ابزاری و کاستی های آن شایان توجه است، یکی از مهم ترین خصوصیات دنیای مدرن، عقلانیت آن است که بسیاری از محسنات یا نواقص آن، بر محور آن تحلی می شود، عقلانیت، لایه ها و ابعاد متعددی دارد و هر جامعه، بسته به این از کدام بعد و لایه آن بهره مند شود، فرهنگ و تمدنی خاص پیدا می کند. آن بخش از عقلانیت که در دنیای مدرن بیش از همه عقل های دیگر (متافیزیکی، عملی، فطری، قدسی، شهودی و …) فضیلت یافته، چیزی است که از آن به عنوان عقلانیت ابزاری یاد می شود. T}چیستی عقل ابزاری{T جهت گیری اصلی عقلانیت ابزاری، تسلط آدمی بر طبیعت است. فرانسیس بیکن با روی کرد به این معنا در کتاب «تو ارغنون» گفت: «که دانایی، توانایی است». ماکس وبر رفتارهای انسان غربی را که متأثر از غلبه عقلانیت ابزاری است، کنش های عقلانی معطوف به هدف می داند، یعنی رفتارهایی که متوجه هدف های دنیوی قابل دسترسی است. تکنولوژی، صنعت و بوروکراسی از آثار و نتایج غلبه این معنای عقلانتی شمرده شده است. بنابراین رسانه های تصویری، صوتی و … تنها ابزارهایی از عقلانیت ابزاری می باشند. T}سستی های عقل ابزاری{T از پایان قرن نوزدهم، به تدریج محدودیت ها و کاستی های عقل ابزاری برای جامعه علمی آشکار شد. و بر همگان روشن شد که عقل ابزاری یارای داوری درباره ارزش ها ندارد. نکته دیگری که مورد توجه جامعه علمی قرار گرفت، ناتوانی عقل ابزاری از داوری درباره گزاره های متافیزیکی بود. این نکته نیز از دیرباز مورد توجه بود که واکنش تجربی، تکنولوژی و علم حسی همواره در تار و پود خود، نیازمند گزاره هایی است که از عقل فلسفی و متافیزیکی می گیرد. T}جست و جوی حقیقت{T پس از شناخت کاستی های عقل ابزاری، به نظر می رسد راه برون رفت از این مشکل ها نفی و انکار عقل ابزاری نیست، بلکه باید عقل ابزاری زیر پوشش مراتب برتر عقل قرار گیرد تا هویتی عقلی و معرفتی پیدا کند و از اقتدار صرف و پوچ انگاری رهایی یابد. به عبارت دیگر، چنانچه صنعت، تکنولوژی و پیشرفت های تجربی تحت سیطره عقل های برتر مانند عقل شهودی و قدسی قرار گیرد کارایی مفیدی برای انسان ها خواهند داشت. V}(پارسانیا، حمید، مسلمانان، مسیحیت و چالش های مدرنیته، www.baztab.com 1381/2/17){V T}مراجع و عقل ابزاری{T از نکات گذشته و عمل کرد مراجع عظام پیدا است که اسلام، عقل ابزاری را انکار و نفی نمی کند؛ بلکه خواهان به خدمت گرفتن آن، تحت سیطره عقل قدسی و شهودی است، تا انسان ها با تکنولوژی، از کمال مطلوب آفرینش خود باز نمانند، به همین جهت است که مراجع عظام، بهره گیری از تکنولوژی و رسانه های مدرن را درباره پیشبرد اهداف اسلام لازم می دانند و مخالفت آنان، با بهره گیری نامناسب از آن ابزار است. همان طور که شما پرسش گر گرامی از حضرت امام نقل کردید، ایشان می فرمایند: «ما با رادیو و تلویزیون مخالف نیستیم ما با فساد و فحشا مخالفیم». حضور حضرت امام پس از انقلاب در صحنه تلویزیون، تشویق به گسترش آن، زدن سایت های اینترنتی مانند سایت آل البیت_یکی از پر بیننده ترین سایت های جهان تشیع_ از سوی آیت الله سیستانی، و سایت های دیگر از سوی مراجع دیگر، بهره گیری از ابزار جدید مانند فیلم، لوح های فشرده و … نمونه های اندکی از بهره گیری بزرگان از ابزار مدرن امروزی است. T}نتیجه:{T 1. مراجع عظام با عقل ابزاری تحت سیطره عقل های برتر مخالفتی ندارند. 2. تنها راه بهره گیری از عقل ابزاری رسانه های تصویری نیست. 3. در صورت نیاز و مواقع ضروری از این رسانه نیز، استفاده می شود. 4. تنها راه استفاده از رسانه تصویری، حضور مستقیم مرجع در آن نیست، بلکه چه بسیار دیده شده که شاگردان مراجع عظام با بهره گیری از رسانه های گوناگون به طرح دیدگاه های آنان پرداخته اند. 5. روحیه زهد گرایی، دوری از مشهور شدن (شهرت طلبی) و نام و آوازه داشتن و … گاهی مانع حضور مستقیم عارفان و وارستگان می شود البته این بزرگواران نیز به گونه های دیگری از همین رسانه ها بهره گرفته و در تبلیغ و ترویج دین می کوشند و فکر نمی کنیم که بهره وری از این رسانه ها لزوما باید بلاواسطه و حضور در صدا و سیما و روزنامه ها باشد. با اذعان به ضرورت بهره گیری از این ابزارها، به شیوه ها و شرایط گوناگون آن تأکید می ورزیم.
دکمه بازگشت به بالا