Ultimate magazine theme for WordPress.

مباح یعنی چه

پرسش: مباح چیست و یعنی چه؟

پاسخ اجمالی:

مُباح اصطلاحی فقهی است و به عملی اشاره دارد که فرد در انجام و ترک آن مساوی است و پاداش یا عذابی در پی ندارد. بر این اساس،‌ هر عملی که یکی از چهار حکمِ واجب، حرام، مستحب یا مکروه را نداشته نباشد، مباح به حساب می‌آید.

مباح گسترده ترین حکم در میان احکام پنجگانه است و بیشتر رفتارهای انسان، مباح هست. مشهور فقهای شیعه به اصالت اباحه قائل‌ند به این معنا که اصل در هر چیزی، مباح بودن آن است مگر دلیلی بر خلاف آن وجود داشته باشد.

پاسخ تفصیلی:

مباح در لغت
اباحه از ریشه بَوح و بُوْوح به معنی اجازه دادن است و مباح یعنی فعلی که انجام دادن آن «مُجاز» است.

مباح در اصطلاح فقه
در اصطلاح فقهی، مباح یکی از احکام پنجگانه است و برای اشاره به فعلی به کار می‌رود که انجام و ترک آن از نظر فقهی یکسان است و پاداش و کیفری و مدح و ذمّى درباره آن بیان نشده باشد به بیان دیگر، مباح فعلی است که هیچ یک از احکام واجب،‌ حرام، مستحب یا مکروه درباره آن وارد نشده باشد و در نتیجه، فرد مکلّف در انجام دادن یا ترک آن فعل کاملاً مخیّر است؛ مانند فعل خوردن یا خوابیدن که در شرایط عادی، حکمی ندارد و فرد می‌تواند به آنچه می‌خواهد عمل کند.
با توجه به تعریف بالا، اباحه در عبادات مصداق ندارد و تمام افعالی که به عبادت مربوط می‌شوند ذیل یکی از چهار حکم واجب و مستحب و حرام و مکروه قرار می‌گیرند.

تفاوت اباحه و جواز
جواز متضاد منع است و جایز مانند حلال اعم از مباح است، چون هر مباحی جایز است، ولی هر جایزی مباح نیست، مثل افعال مکروه و مستحب که جایزند و مباح نیستند.

تفاوت مباح و حلال
حلال در شرع مقابل حرام است و هر چیزی را که حرام نباشد، دربر می‌گیرد. از این نظر حلال اعم از مباح است. یعنی هر مباحی حلال است، ولی هر حلالی مباح نیست، مانند مکروهات که حلالند، ولی مباح نیستند.

در قرآن و سنت نبوی
در قرآن کلمه اباحه به کار نرفته و در کلمات پیغمبر اسلام نیز این واژه استعمال نشده است، ولی فقها و دانشمندان آیات متعددی از قرآن را در مقام بیان اباحه می‌دانند، مثل : یا اَیهَا النّاس کلوا مِمّا فِی الاْرْض حَلالاً طَیباً (ترجمه: ‌ای مردم از آنچه در زمین است، حلال و پاکیزه را تناول کنید)[ بقره–۱۶۸]

[irp posts=”12319″ name=”شرح مهمترین اصطلاحات فقهی”]

مطالب مرتبط

پرسش و پاسخ

avatar
  اشتراک  
اطلاع از