Ultimate magazine theme for WordPress.

استحاله چیست

استحاله چیست و یعنی چه ؟

تبدیل صورت نوعی چیزی به چیز دیگر را استحاله گویند. از استحاله در باب طهارت سخن رفته است.

توضیح المسائل مراجع مسأله 195 اگر جنس چیز نجس به طورى عوض شود که به صورت چیز پاکى درآید پاک مى‌شود(و مى‌گویند:اِستحاله شده است)(1).مثل آن که چوب نجس(2)بسوزد و خاکستر گردد،یا سگ در نمک‌زار فرو رود و نمک شود،ولى اگر جنس آن عوض نشود مثل آن که گندم نجس را آرد کنند یا نان بپزند(3)پاک نمى‌شود.
(1)[قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام:خوئى،تبریزى،سیستانى،فاضل و زنجانى نیست]
(2)اراکى:چیز نجس..
(3)بهجت:گندم نجس را آرد کنند و یا آرد نجس را نان بپزند..
مکارم:مسأله هر گاه عین نجس چنان تغییر یابد که آن نام از آن برداشته،و نام دیگرى به آن داده شود،پاک مى‌گردد و مى‌گویند«استحاله»شده است،مثل این که سگ در نمک‌زار فرو رود و مبدّل به نمک شود،هم چنین اگر چیزى که نجس شده است به کلّى تغییر یابد،مثل این که چوب نجس را بسوزانند و خاکستر کنند،یا آب نجس تبدیل به بخار شود،امّا اگر تنها صنعت آن تغییر کند مثل این که گندم نجس را آرد کنند پاک نمى‌شود.

حقیقت استحاله
حقیقت استحاله دگرگون شدن ماهیت چیزی و تبدیل آن به ماهیتی دیگر است مانند آن که چوبی بر اثر سوختن، خاکستر شود.

تفاوت استحاله با انقلاب و استهلاک
تفاوت استحاله با انقلاب و استهلاک در این است که انقلاب هر چند از مراتب استحاله شمرده شده است، لیکن مورد آن، خصوص تبدیل شراب به سرکه است.
از این رو، برخی در بحث مطهّرات عنوان مستقلی برای آن ذکر نکرده، بلکه از آن تحت عنوان استحاله بحث کرده‌اند.

حقیقت استهلاک
حقیقت استهلاک نیز پراکنده و مستهلک شدن اجزای چیزی در اجزای غالب دیگر است از این جهت با استحاله تفاوت دارد.

مطهّر بودن استحاله
استحاله از مطهّرات، شمرده شده است؛  هر چند برخی اطلاق عنوان مطهّر بر استحاله را نوعی مسامحه دانسته‌اند؛ زیرا حقیقت تطهیر، پاک کردن چیز نجس با حفظ ماهیت آن است؛ در حالی که بر اثر استحاله، ماهیت عین نجس یا متنجّس از نظر عرفی دگرگون گشته و با تبدیل موضوع، حکم نیز عوض می‌شود.

مصادیقی از استحاله در فقه
برای استحاله مصادیق مختلفی در فقه ذکر شده است، از جمله:

 استحاله به آتش
اگر چیز نجسی مانند چوب به وسیلۀ آتش به دود یا خاکستر تبدیل شود، پاک می‌گردد.
در این که تبدیل چوب نجس به ذغال به وسیلۀ آتش، موجب تحقّق استحاله و در نتیجه، طهارت آن می‌شود یا نه، اختلاف است.
تبدیل آب نجس به بخار به وسیلۀ آتش نیز موجب طهارت آن می‌گردد، لیکن چنانچه بخار متراکم باشد و به‌ قطره‌های عرق تبدیل گردد، در پاکی و نجاست آن اختلاف است.
برخی در مسأله تفصیل داده و گفته‌اند: اگر عنوان عین نجس مانند ادرار بر عرق صادق باشد، نجس است؛ در غیر این صورت نجس نمی‌باشد.

استحالۀ نطفه و غذای نجس
نطفۀ انسان و نیز حیوانی که خون جهنده دارد، نجس است و با تبدیل به انسان و حیوان، پاک می‌شود. همچنین اگر غذای نجس به ادرار، شیر، عرق و یا سایر فضولات حیوان حلال‌گوشت تبدیل شود، پاک می‌گردد.

استحالۀ نجس به کرم یا خاک
به قول مشهور، این نوع استحاله نیز موجب طهارت است.

استحالۀ گل نجس به آجر یا سفال
در حصول طهارت به این نوع استحاله اختلاف است.

استحالۀ سگ و خوک به نمک
در حصول طهارت به این نوع استحاله نیز اختلاف است. قول مشهور میان متأخّران، طهارت است.

استحاله در اشیاء متنجّس
قدما در حصول طهارت به استحاله، بین عین نجس و متنجّس تفصیل نداده‌اند، لیکن بعضی از متأخّران، استحاله در اشیای متنجّس را موجب طهارت نمی‌دانند. البته بسیاری از آنان این قول را نپذیرفته‌اند.
باید توجّه داشت که منشأ اختلاف در موارد یاد شده و دیگر موارد، اختلاف در تحقّق و صدق عنوان استحاله است.

موارد شک تحقق استحاله
بسیاری از فقها مورد شک در تحقّق استحاله را یادآور نشده‌اند و کسانی هم که آن را مطرح کرده‌اند، نظرات مختلفی داده‌اند؛ بعضی به طور مطلق حکم به طهارت کرده‌اند،بعضی دیگر به طور مطلق، طهارت را نفی کرده‌اند و برخی معتقدند که تنها در صورتی حکم به طهارت می‌شود که مورد شک از اعیان نجسه- مانند غایط- و منشأ آن، شک در مفهوم باشد مانند آن که پس از تغییر و تبدیل به وسیلۀ سوزاندن، در صدق عنوان غایط بر آن شک شود.

برای دیدن کاربردی ترین اصطلاحات فقهی روی شرح مهمترین اصطلاحات فقهی کلیک کنید

و برای دیدن همه الفاظ و اصطلاح های فقهی روی اصطلاحات فقهی کلیک کنید.

منبع: فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۱، ص۴۲۲.

[irp]

پرسش و پاسخ

avatar
  اشتراک  
اطلاع از