احکام روزه بیماران

احکام روزه بیماران

احکام روزه بیماران

مسأله: روزه‏ دار باید مریضى نباشد که روزه برایش ضرر دارد وگرنه روزه بر او واجب نیست.[1]

مسأله: یکى از ملاک‏ هاى نگرفتن روزه ضرر داشتن روزه است نه بیمار بودن، بنابراین در صورتى‏که شخص، سالم وتندرست باشد، چنانچه‏

روزه بگیرد و روزه براى او ضرر داشته باشد، نباید روزه بگیرد. از سوى دیگر اگر شخصى بیمار باشد، ولى روزه گرفتن براى او ضرر نداشته باشد، باید روزه بگیرد.[2]

مسأله: کسى که مى‏ داند روزه براى او ضرر ندارد، اگرچه دکتر بگوید ضرر دارد، باید روزه بگیرد.[3]

مسأله: اگر روزه دار خوف ضرر ندارد، باید روزه بگیرد.[4]

مسأله: اگر روزه باعث پیدایش مرض یا شدت بیمارى شود، صحیح نیست.[5]

مسأله: بیمارانى‏که ناچارند (به دستور پزشک) هرچند ساعت، مقدارى مایعات بنوشند؛ مانند افراد قطع نخاعى، روزه از آنها ساقط است و به جاى آن، در صورت داشتن قدرت مالى، براى هر روز یک مد طعام کفاره بدهند.[6]

پرسش: هنگامى که روزه مى‏گیرم به شدت بدنم سست مى‏شود و نمى‏توانم درس بخوانم، وظیفه ‏ام چیست؟

پاسخ: ضعف و سستى تقریباً لازمه روزه است و نمى‏ توانید به خاطر آن روزه را بخورید. مى‏توانید در سحر از غذاى مقوى استفاده کنید.[7]

مسأله: انسان نمى‏تواند براى ضعف، روزه را بخورد، ولى اگر ضعف او به قدرى است که معمولًا نمى‏شود آن را تحمل کرد، خوردن روزه اشکال ندارد.[8]

مسأله: خوردن قرص در ماه رمضان به واسطه ضرورت‏ها روزه را باطل مى‏کند ولى کفاره ندارد.[9]

پرسش: آیا خوردن قرص فشار خون درحال روزه جایز است یا خیر؟

پاسخ: اگر خوردن آن در ماه رمضان براى درمان فشار خون ضرورى باشد، اشکال ندارد، ولى با خوردن آن روزه باطل مى‏شود.[10]

پرسش: داروهاى مخصوصى براى معالجه بعضى از بیمارى‏هاى زنان وجود دارد (شیافهاى روغنى) که در داخل بدن گذاشته مى‏شود. آیا استفاده از آن موجب بطلان روزه مى‏شود؟

پاسخ: استفاده از این داروها به روزه ضرر نمى‏رساند.[11]

پرسش: آیا تزریق خون به بدن روزه دار موجب ابطال روزه مى‏شود؟

پاسخ: احتیاط در اتمام آن روزه و قضاى آن است.[12]

پرسش: آیا شستشوى معده از طریق سوند معده، باعث ابطال روزه بیمار مى‏شود؟

پاسخ: جایزنیست، مگر در حال ضرورت و در این صورت باید روزه را قضا کند.[13]

پرسش: اگر شخصى مى‏داند که اگر سحرى نخورد، روزه گرفتن براى او ضرر دارد، اگر سحر بیدار نشد و سحرى نخورد، آیا گرفتن روزه براى او واجب است؟

پاسخ: گرفتن روزه واجب است، ولى در اثناء روز اگر خوف مرض پیش آمد یا آنکه ادامه روزه حرجى شد، افطار بنماید.[14]

مسأله: زنى که وضع حملش نزدیک است و روزه براى حملش ضرر دارد، روزه بر او واجب نیست و باید براى هر روز یک مد طعام یعنى ده سیر گندم به فقیر بدهد. و نیز اگر روزه براى خودش ضرر دارد، روزه بر او واجب نیست و بنا بر احتیاط واجب باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد.[15]

مسأله: کسى که عقیده‏اش این است که روزه براى او ضرر ندارد، اگر روزه بگیرد و بعد از مغرب بفهمد روزه برایش ضرر داشته، باید قضاى آن را به جا آورد.[16]

مسأله: کسى که بیمارى تشنگى دارد، در صورتى که نمى‏تواند تشنگى را تحمل کند یا تحمّل تشنگى برایش دشوار است، روزه بر او واجب‏

نیست و باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد، و اگر بعد از رمضان توانایى روزه گرفتن را دارد باید به احتیاط واجب قضا کند.[17]

مسأله: اگر مریض پیش از ظهر ماه رمضان خوب شود و تا آن وقت کارى که روزه را باطل مى‏کند انجام نداده باشد نیت روزه کند و چنانچه بعد از ظهر بهبودى یابد، روزه آن روز بر او واجب نیست.[18]

مسأله: زنى‏که زایمانش نزدیک است در صورتى‏که روزه براى خودش یا حملش ضرر دارد باید براى هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد.[19]

مسأله: زنى‏که بچه شیر مى‏دهد و روزه‏گرفتن براى خودش یا کودکش زیان بار است، براى هر روز باید یک مد طعام به فقیر بدهد و قضاى روزه را بعد از ماه رمضان قضا کند.[20]

پرسش: ملاک در ضرر، تشخیص پزشک است یا تشخیص خود شخص؟

پاسخ: همه مراجع: تشخیص خود بیمار ملاک است. همین اندازه که ترس او نسبت به‏ضرر عقلائى باشد کافى است خوف ضرر گاهى از قول متخصص و زمانى از تجربه مریض‏هاى مشابه و گاهى از تجربه خود انسان به دست مى‏آید.[21]

از امام صادق علیه السلام از بیمارى که باید روزه را افطار نماید سؤال شد، حضرت فرمود:

هومؤتمن علیه مُفَوضٌ الَیه فَان وَجَد ضَعفاً فَلیَفطر وان وَجَد قُوَّهً فَلیَصُم‏[22]

او مورد اطمینان است، به او واگذار شود. اگر ضعفى در خود احساس کرد، افطار کند و اگر در خود احساس توانایى کرد روزه بدارد.

نکته: در تشخیص ضرر علم لازم نیست، بلکه ظنّ به ضرر کافى مى‏باشد.
منبع: پاسخکده

پی نوشت ها:
[1] . توضیح المسائل مراجع، ج 1، م 1728.
[2] . توضیح المسائل مراجع، ج 1، م 1743.
[3] . تحریرالوسیله، ج 1، ص 293، م 1.
[4] . اجوبه الاستفتائات، آیت الله خامنه‏اى، ص 157، س 748 و 754.
[5] . جامع المسائل فاضل، ج 1، س 565؛ منهاج الصالحین خویى، ج 1، م 1029.
[6] . استفتائات جدید مکارم، ج 2، س 440.
[7] . همان، ص 139.
[8] . توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 930، م 1583.
[9] . استفتائات بهجت، ج 2، ص 365، س 2879.
[10] . اجوبه الاستفتائات، آیه‏الله خامنه‏اى، ص 160، س 768.
[11] . همان، ص 160، س 766.
[12] . استفتائات آیه الله مکارم، ج 2، ص 148، س 454.
[13] . استفتائات آیه الله مکارم، ج 2، ص 148، س 424؛ استفتائات بهجت، ج 2، ص 364، س 2878.
[14] . استفتائات امام، ج 1، ص 320، س 50.
[15] . توضیح المسائل مراجع، م 1728.
[16] . همان، م 417؛ استفتائات امام، ج 1، س 417.
[17] . توضیح المسائل مراجع، م 1727.
[18] . صافى، تبریزى، وحید: روزه آن روز بر او واجب نیست ره توشه رمضان 83.
[19] . توضیح المسائل مراجع، م 1728.
[20] . همان، م 2917.
[21] . همان، م 1743 و 1744، اجوبه الاستفتائات، س 753.
[22] . اطیب البیان فى تفسیر القرآن، ج 2، ص 329.

دکمه بازگشت به بالا