منظور از هیزم واقع شدن انسان ها در جهنم؟!

پرسش:
منظور از «الناس» در آیه 24 سوره بقره – که وقود و هیزم جهنم می شوند – چه کسانی اند؟ آیا منظور از هیزم واقع شدن انسان ها در جهنم برای مجازات انسان های دیگر، عذاب و شکنجه روحی است یا عذاب و شکنجه جسمی؟ نحوه شعله ور شدن انسان برای عذاب انسان های
دیگر چگونه است؟ چون در طول تاریخ بشر افراد ستمگر انواع شکنجه ها و مجازات ها را داشته اند، ولی در تاریخ نقل نشده که شخصی را با شعله های آتش انسان دیگر عذاب کنند؟*??

پاسخ:
از موضوعاتی که در قرآن مطرح است و دلیل بر اعجاز و الهی بودن این کتاب است، تحدّی و مبارزه طلبی است. آیه 23 و 24 بقره از آیاتی است که این موضوع را مطرح می نماید.
آیه 24 بقره می فرماید: «فَاِن لَم تَفعَلوا ولَن تَفعَلوا فَاتَّقوا النّارَ الَّتی وقودُهَا النّاسُ والحِجارَهُ اُعِدَّت لِلکافِرین; پس اگر این کار را ]آوردن سوره ای مانند قرآن[ نکردید – و هرگز نخواهید کرد – از آتشی بترسید که هیزم آن، مردم و سنگ ها است که برای کافران مهیّا شده است.»
در توضیح این آیه شریف به چند نکته اشاره می کنیم:
1. بیشتر مفسران گفته اند چون در سوره تحریم – که پیش از سوره بقره نازل شده است – کلمه «نار» آمده است: «یـاَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا قوا اَنفُسَکُم واَهلیکُم نارًا وقودُهَا النّاسُ والحِجارَهُ»(تحریم،6) مسلمانان نسبت به چنین آتشی آگاهی داشته اند، در آیه 24 بقره کلمه «نار»«با الف و لام معرفه ذکر شده است.
2. وقود یعنی چیزی که آتش با آن افروخته می شود، ماده قابل اشتعال مانند هیزم، آتشگیره.
3. برخی مفسران به استناد برخی احادیث گفته اند: مراد از حجاره در آیه «سنگ سیاه» کبریت است – امّا باید دانست که سنگ کبریت «گوگرد» در دنیا نیز اشتعال زا و آتش خیز است و این معنا چندان اهمیتی ندارد تا موجب تخویف و انذار شدید باشد.
برخی دیگر از مفسران گفته اند: مراد از حجاره همان جواهر و طلا و نقره ای است که زراندوزان ذخیره می کردند و به آن فریفته شدند. چنان که در آیه 34 و 35 سوره توبه به آن اشاره می کند. این معنا هم نمی تواند مصداق یقینی حجاره در آیه شریفه باشد، زیرا آیه 34 و 35 سوره توبه ناظر به همه زراندوزان است، چه کافر و چه غیر کافر، ولی آیه بقره درباره کافران است، زیرا در پایان آیه می فرماید: «اُعِدَّت لِلکافِرین» احتمال صحیح تر در تفسیر حجاره این است که آیه سوره بقره به این آیه ناظر است «اِنَّکُم وما تَعبُدونَ مِن دونِ اللّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ…»(انبیاء،98) در حقیقت شما و آن چه جز خدا می پرستید، هیزم جهنم هستید.» بنابراین مراد از حجاره همان بت های تراشیده از سنگ است که اعلام به وقود بودن آن، اثر تبلیغی در اجتناب از آن دارد و در انذار مؤثر است; زیرا اگر انسان بداند آن چه را در دنیا می پرستد و امید به شفاعت آن دارد، در قیامت به صورت اخگری سوزنده ظهور می کند، باعث افزایش رنج و عذاب روحی او خواهد بود.
4. مراد از «الناس» انسان های بی ایمان و کافر است که نبوت و وحی الهی و قرآن را انکار می کنند.
5. همان گونه که نعمت های آخرت با نعمت های دنیایی قابل مقایسه نیست، عذاب ها و مجازات های آخرت هم با کیفرهای دنیایی قابل سنجش نیست، از این رو قرآن کریم انسان را ماده سوختنی، آتش گیره و آتش زنه جهنم می داند.
انسان خودش آتش بر می افروزد و خودش هیزم است و در آتش مشتعل می شود: «واَمَّا القـاسِطونَ فَکانوا لِجَهَنَّمَ حَطَبـا»(جن،15) و امّا منحرفان از حق مسلماً هیزم جهنم خواهند بود.» «إِذِ الْأَغْلالُ فی‏ أَعْناقِهِمْ وَ السَّلاسِلُ یُسْحَبُون‏ * فِی الحَمیمِ ثُمَّ فِی النّارِ یُسجَرون;(غافر،71،72) آن گاه که غل ها و زنجیرها در گردن هایشان به شدت بسته شده، بر زمین ]جهنم[ کشیده می شوند، در میان آب جوشان، سپس در آتش، وجودشان مملو از آتش می شود.»
بنابراین راهی برای فرار از عذاب ندارند; زیرا خود انسان شعله ور می شود، هم جسمش می سوزد (نساء،56) و هم روح او گداخته می شود (همزه، 7و8).
بنابراین کافران هیزم و آتش گیره جهنم هستند، خودشان می سوزند تا خودشان عذاب شوند نه دیگران; مانند شکنجه مؤمنان به دست اصحاب اخدود که مؤمنان را در آتش سوزانیدند.(بروج، 4 – 8)

دکمه بازگشت به بالا