آیا در جهان آخرت شیطان از بین می رود؟ آیا در آخرت خدا را میتوان دید؟

پرسش:
الف ) آیا شیطان در جهان آخرت از بین می رود یا نه ؟
ب ) آیا در جهان آخرت می توان خدا را دید؟

پاسخ:
الف ) شیطان یا ابلیس در جهان آخرت از بین نمی رود ; بلکه همواره در جهنّم مورد عذاب خداوندمتعال قرار می گیرد .
قرآن می فرماید : «لاََمْلاََنَّ جَهَنَّمَ مِنکَ وَ مِمَّن تَبِعَکَ مِنْهُمْ أَجْمَعِینَ ; (ص ، 85) هر آینه جهنم را از تو و از هر کس از آنان که تو را پیروی کند ، از همگی شان ، خواهم انباشت .»
«فَکُبْکِبُواْ فِیهَا هُمْ وَ الْغَاوُونَ * وَ جُنُودُ إِبْلِیسَ أَجْمَعُونَ ; (شعراء ، 94و95) سپس آن ها و همه گمراهان در آن ]آتش [ افکنده می شوند و ]نیز[ همه سپاهیان ابلیس » .
ب ) دیدن خداوند متعال با چشم چه در دنیا و چه در آخرت محال است ، زیرا چشم چیزی را می بیند که :
1 . دارای جهت باشد . (تا مقابل بیننده قرار بگیرد و بتواند آن را ببیند و اگر پشت سر بیننده باشد نمی تواند آن را ببیند .) و چون خدا جهت ندارد و در یک مکان خاصی محدود نبوده و غیر متناهی است ، پس با چشم دیده نمی شود .
2 . جسم باشد . (تا نور را منعکس کند و به چشم بیننده بخورد تا دیده شود .) درحالی که خداوند جسم نیست .
3 . قابل اشاره باشد . به عبارتی اگر چیزی با چشم دیده شود ، حتماً باید دارای مکان و جهت و مادّه باشد ; درحالی که خداوند برتر از همه اینهاست و هیچ یک از این قیدها را ندارد و از هر نقص و محدودیّت مبرّاست ; به همین جهت محال است با چشم دیده شود ; «لاتدرکه الأبصـر و هو یدرک الأبصـر و هو اللطیف الخبیر ;1 چشم ها او را نمی بیند ; ولی او همه چشم ها را می بیند ; و او بخشنده ]انواع نعمت ها و با خبر از دقایق موجودات[ و آگاه ]از همه چیز[ است .»2
از امام صادق(علیه السلام) پرسیده شد : آیا خدا در قیامت دیده می شود؟ حضرت فرمود : «سبحان الله و تعالی عن ذلک علوّاً کبیراً.. .» منزّه است خداوند از چنین چیزی و بسیار منزّه است . بعد فرمود : چشمها نمی بیند جز چیزهایی را که رنگ و کیفیتی دارند ; در حالی که خداوند آفریننده رنگ ها و کیفیت هاست .»3 امیر مؤمنان(علیه السلام) ، در خطبه 174 نهج البلاغه می فرماید : چشم های ظاهری هرگز او را نمی بیند ; امّا قلب ها با حقیقت ایمان وی را درک می کند .
+====================
1. انعام، 103.
2. اقتباس از: الالهیات، آیه‏اللّه‏ جعفر سبحانی، ج 2، ص 125 ـ 128، نشر مؤسسه امام صادق علیه‏السلام / تفسیر نمونه، ج 5، ذیل آیه 103 انعام.
3. نورالثقلین، الحویزی، ج

دکمه بازگشت به بالا