تقوا و یاد آخرت از دیدگاه قرآن

پرسش:
امر به تقوا و یاد آخرت را از دیدگاه قرآن بیان کنید .

پاسخ:
انسان ، مسافری است که خواه ناخواه به سوی خدا سیر می کند : «یَـأَیُّهَا الاِْنسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَی رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ» (انشقاق ، 6) و در این مسیر اگر به لحاظ دستورهای تشریعی با حسن اختیار خود در راه مستقیم قرار گیرد ، خداوند را با مهر و لطفش ملاقات می کند : «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِینَ» (اعراف ، 56) و اگر با سوءاختیار خویش به بیراهه برود ، با قهر و غضب الهی رو به رو خواهد شد : «إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِینَ مُنتَقِمُونَ» . (سجده ، 22)
بنابراین ، انسان باید همیشه به یاد آخرت باشد و بداند که پایان سفرش لقای حق است که یا به قهر او گرفتار می شود و یا مشمول مهر و رحمت وی می گردد .
قرآن مجید ، بهترین و سودمندترین ره توشه این مسافرت را تقوا می داند و در بیش از صدها آیه ، با بیان های گوناگون ، انسان را به تحصیل آن فرا می خواند (که ذکر آن ها از عهده این گفتار خارج است ) ; چنان که می فرماید : «تَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَی وَاتَّقُونِ یَـأُوْلِی الاَْلْبَابِ ; (بقره ، 197) برای خود توشه برگیرید که در حقیقت ، بهترین توشه ، پرهیزگاری است ، وای خردمندان ! از من پروا کنید»
هیچ پیامبری نیامده ، مگر آن که بهترین پیامش تأمین زاد راه ، یعنی تقوا بوده است تا انسان ها آگاه شوند که مسافرند و نیاز به ره توشه دارند ; نمونه هایی از پیام آنان در سوره شعراء ، آیات 106 تا 179 از زبان حضرت نوح ، هود ، صالح و.. . ـ علی نبیناوآله وعلیه السلام ـ با جمله «فاتقوا الله و أطیعون » و عبارات دیگر بیان شده است .1
در آیه 18 سوره حشر آمده است : «یَـأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ اتَّقُواْ اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَد وَ اتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرُ بِمَا تَعْمَلُونَ ; ای کسانی که ایمان آورده اید! از (مخالفت ) خدا بپرهیزید و هر کس باید بنگرد تا برای فردایش چه چیز از پیش فرستاده و از خدا بپرهیزید که خداوند از آن چه انجام می دهید ، آگاه است » .
و نیز در سوره تغابن آمده : «فَاتَّقُواْ اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُواْ وَ أَطِیعُواْ وَ أَنفِقُواْ خَیْرًا لاَِّنفُسِکُمْ وَ مَن یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَـئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ; (تغابن ، 16) پس تا می توانید تقوای الهی پیشه کنید و گوش دهید و اطاعت نمایید و انفاق کنید که برای شما بهتر است و کسانی از بخل و حرص خویشتن مصون بمانند ، رستگارانند» .
+====================
1. ر.ک: سیره پیامبران در قرآن، آیت‏اللّه‏ جوادی آملی، ج6، ص65-67،

دکمه بازگشت به بالا