چگونه میتوانیم هم در دنیا در رفاه و راحتی باشیم و هم به بهشت برویم؟

پرسش:
انسان چگونه می تواند هم برنامه خوب دنیوی داشته باشد و هم اخروی (یعنی به هر دو برسد)؟ آیا کسی که می خواهد به بهشت برسد، باید از دنیای خود بگذرد و به دنبال نماز و روزه باشد؟ قرآن در این باره چه می فرماید؟*

پاسخ:
اگر کسی به دستورهای اسلام به دقت عمل کند، هم به دنیای قابل قبولی می رسد و هم از نعمت ها و پاداش های اخروی بهره مند می شود، زیرا برنامه های انسان سازی اسلام، هم به بُعد حیوانی توجه دارد و هم به بُعد روحانی; به دیگر سخن برنامه ها و دستورهای اسلام، در عین توجه به مسائل فردی و عبادی، مسائل اجتماعی و روابط فرد با جامعه را نیز مورد تأکید قرار داده است; برای مثال در آیه 177 سوره بقره، در کنار توجه به عبادات، توجه به مستضعفان و نیازمندان و نیز شرکت در جهاد و شکیبایی در آن مطرح شده است.1
توجه به مسائل اجتماعی، در بسیاری از آیات قرآن دیده می شود تا آن جا که برخی مفسران تفسیرهایی با گرایش اجتماعی نگاشته اند. در روایات نیز، توجه به مسائل اجتماعی و کار و تلاش بسیار است: امام خمینی(رحمه الله) در کتاب «ولایت فقیه» آورده اند: «از یک دوره کتاب حدیث که حدود پنجاه کتاب است و همه احکام اسلام را در بر دارد، سه چهار کتاب مربوط به عبادات و وظایف انسان نسبت به پروردگار است، مقداری از احکام هم مربوط به اخلاقیات است; بقیه همه مربوط به اجتماعیات، اقتصادیات، حقوق و سیاست و تدبیر جامعه است.»2
از دید اسلام، زندگی اجتماعی فرد و جامعه و نظام های موجود در آن، اعم از نظام های اقتصادی، سیاسی، مدیریت و جز این ها، در سرنوشت معنوی افراد یک جامعه تأثیرگذار است; بنابراین، توجه فراوانی به این گونه مسائل دارد و به هیچ وجه خود را به مسائل صرفاً عبادی و فردی محدود نکرده است. استاد شهید مطهری درباره جدا شدن از زندگی اجتماعی و توجه به عبادات، آورده است: «اسلام یک دین زندگی گر است نه زندگی گریز; لهذا با «رهبانیت» به شدت مبارزه کرده است: «لا رهبانیه فی الاسلام». در جامعه های کهن، همیشه یکی از دو چیز وجود داشت: یا آخرت گرایی و زندگی گریزی (رهبانیت) و یا زندگی گرایی و آخرت گریزی (تمدن، توسعه). اسلام آخرت گرایی را در متن زندگی قرار داد. از نظر اسلام، راه آخرت از متن زندگی و مسئولیت های زندگی دنیایی می گذرد.»3
توجه به دنیا و وسیله ای برای رسیدن به آخرت تلقی کردن آن، در آیات و روایات نیز به طور کامل نمایان است. در آیه 26 سوره حدید، در راستای مبارزه با تفکر جدایی دین ودنیا آمده است: «سپس پیامبرانمان را پس از ایشان فرستادیم و عیسی بن مریم را از پی آن ها روانه کردیم و به او انجیل را دادیم و در دل پیروانش رأفت و ترحم نهادیم و رهبانیتی که به بدعت آورده اند، ما بر آن ها مقرر نکرده ایم…»
در روایتی از امام علی(علیه السلام) آمده است: «آن حضرت درباره آیه «بگو آیا شما را از زیان کارترین افراد خبر دهیم آنان که تلاششان در زندگی دنیا تباه شد» فرمود: آنان راهبان هستند که خود را در غارها محبوس می کنند.»4
در روایت دیگری می خوانیم: عثمان بن مظعون به دلیل مرگ فرزندش، و شدت مصیبت وارده، زندگی معمولی و کار و تلاش را رها کرد و به نماز و عبادت پرداخت. وقتی خبر این کار او به پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) رسید، حضرت نزد او آمدند و فرمودند: «ای عثمان! خدای تبارک و تعالی رهبانیت را بر ما مقرر نفرموده است، بلکه رهبانیت امت من جهاد کردن در راه خدا است.»5
____________________________________________
1. نیز بنگرید: توبه، 41 و 12؛ تحریم، 9؛ انفال، 60 و…
2. ولایت فقیه، امام خمینی، ص 5، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی رحمه‏الله.
3. مجموعه آثار، مرتضی مطهری، ج 2، ص 241، انتشارات صدرا.
4. میزان الحکمه، محمد محمدی ری شهری، ترجمه حمید رضا شیخی، ج 5، ص 2143، ح 7474، دارالحدیث.
5. همان، ح 7470 / بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج 8، ص 170، داراحیاء التراث العربی.

دکمه بازگشت به بالا