پایان بهشت و جهنم!

پرسش:
آخرت کی تمام می شود؟+

پاسخ:
برای بهشت و جهنم پایانی نیست و این مطلب در آیات بسیاری (قریب به هشتاد آیه ) آمده است ; مانند : «ادْخُلُوهَا بِسَلَام ذَ لِکَ یَوْمُ الْخُلُودِ ; (ق ، 34) به سلامت وارد بهشت شوید که این روز جاودانگی است » «أُوْلَـئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ ; (بقره ، 257) آنان در آتش جاودانه اند» و نیز (مائد ، 85) ، (توبه ، 22) و.. . .
فرق دنیا با آخرت
برگشت پرسش به فرق دنیا با آخرت است . بین دنیا و آخرت تفاوت هایی وجود دارد که به برخی از آن ها اشاره می کنیم :
الف ) یکی از تفاوت های دنیا و آخرت ، محدودیت عمر دنیا و جاودانگی آخرت است ، که در پاسخ قسمت اول پرسش بدان اشاره شد .
ب ) دومین تفاوت اساسی بین زندگی دنیا و زندگی آخرت این است که خوشی های دنیا آمیخته با رنج و زحمت است و مردم کمابیش از لذت ها و شادی ها و آسایش هایی برخوردارند ، ولی جهان آخرت دارای دو بخش جدای از هم (بهشت و جهنم ) است و در یک بخش اثری از عذاب و رنج و ترس و اندوه نیست و در بخش دیگر جز عذاب و اندوه چیزی یافت نمی شود .
ج ) فرق مهم دیگری که بین دنیا و آخرت وجود دارد این است که زندگی دنیا مقدمه آخرت و وسیله ای برای کسب سعادت ابدی است و زندگی آخرت ، زندگی نهایی و اصیل می باشد و هر چند زندگی دنیا و نعمت های مادی و معنوی آن مطلوب آدمی است ، ولی با توجه به این که همه آن ها ابزار آزمایش و وسیله تکامل حقیقی و تحصیل سعادت ابدی است ، اصالتی نخواهد داشت و ارزش واقعی آن ها بسته به توشه ای است که شخص برای زندگی ابدیش بر می دارد .
بنابراین ، پایان پذیری زندگی دنیا نهفته در فلسفه وجودی آن است ; یعنی دنیا بوجود آمده که پلی باشد به جهان آخرت ، ولی جهان آخرت نامحدود است و این مطابق با فطرت انسانی است ; چرا که میل به زندگی جاودانه و همیشگی در فطرت و نهاد همه انسان ها نهفته است . و خدا با جهان جاودانه آخرت ، این آرزوی فطری انسان را ، که در زندگی دنیا ناکام می ماند ، برآورده می سازند .
بحث دیگری که بیان آن مناسب است ، رابطه مدت زمان دنیا و جاودانگی آخرت است ; به عبارت دیگر پاسخ به این سؤال که چرا نتیجه اعمال کوتاه مدت دنیا ، با جاودانگی در آخرت برابر است ؟ البته ، چنان که اشاره شد این مطلب درباره پاداش و بهشت ، چندان مهم نیست زیرا بخشش و پاداش هرچه بیشتر باشد ، نشانه فضل و کرم پاداش دهنده است و این جای هیچ گونه سؤالی ندارد ، ولی این مسأله درباره عذاب فرق می کند و نیاز به توضیح دارد .
از آن جا که پاداش و کیفر اخروی ، نتیجه و اثر عینی بلکه تجسم عمل انسان است ، دیگر مسأله برابری از نظر کمیّت (زمان ) و کیفیت مطرح نیست ;
بنابراین ، هنگامی که گناه و کفر و طغیان و سرکشی سراسر وجود انسانی را احاطه کرد و تمام بال و پر روح و جان او در آتش بیدادگری و نفاق سوخت ، چه جای تعجب که در سرای دیگر برای همیشه از نعمت پرواز محروم گردد . چرا که او آگاهانه و با اختیار قدم در راه تباهی گذاشت و گرفتار عذاب ابدی شد . در حدیثی از امام صادق(علیه السلام) به این مطلب اشاره شده است :
«به این سبب (جمعی از) اهل دوزخ همیشه در آن می مانند که نیّت آن ها این بوده که اگر جاودانه در دنیا بمانند ، گناه و معصیت خدا کنند و به این سبب اهل بهشت همیشه در آن می مانند که قصد آن ها این بوده که اگر همیشه در این جهان بمانند ، فرمان خدا را اطاعت کنند ; بنابراین هر دو دسته به خاطر نیت و قصدشان «خلود» یافتند»1
البته نیت گناه جاویدان ، تنها از کسانی ممکن است سر زند که تمام وجودشان به رنگ گناه در آمده باشد و طغیان و سرکشی همه وجود آن ها را احاطه کرده و تمام روزنه های رهایی بسته و پر و بالشان سوخته شده باشد ; به عبارت دیگر «خلود» ، خاصیت آن چنان روح آلوده و طغیان گری است که تصمیم بر گناه دائم دارد ; کسی که بر اثر گناه به چنین حالتی در آید ، آنچنان از خدا دور می شود که راهی برای بازگشت خویش نمی بیند و این از آثار اعمال خود اوست .2
+=======================
1. وسائل‏الشیعه، ج 1، ص 36.
2. ر.ک: معاد و جهان پس از مرگ، آیه‏اللّه‏ مکارم شیرازی، ص 383ـ394، مطبوعات هدف.

دکمه بازگشت به بالا