بهشتی که حضرت آدم و حوا در آن زندگی می کردند

پرسش:
آیا بهشتی که حضرت آدم و حوّا در آغاز خلقت در آن جا زندگی می کردند همان است که خداوند آن را در آخرالامر به مؤمنان عطا می نماید؟ آیا بهشت و جهنم در همین کره زمین است؟*

پاسخ:
بهشتی که آدم و حوا(علیهما السلام) در آن بودند، بهشت جاویدان ـ که به مؤمنان وعده داده شده ـ نبوده; بلکه باغی از باغهای با شکوه و پر نعمت خداوند بوده که در یکی از مناطق سرسبز زمین قرار داشته است و مقصود از هبوط و نزول آدم به زمین، نزول مقامی است نه مکانی; یعنی از مقام ارجمند خود و از آن بهشت سرسبز پایین آمدند.
برخی از مفسران ازجمله علامه طباطبایی می گویند: بهشت آدم(علیه السلام) بهشت «برزخی» بوده که در آسمان قرار داشته است. و چون در آن زمان، شیطان از رفتن به آسمانها ممنوع نبود، به همین جهت توانست آنها را وسوسه کند تا از درخت ممنوع بخورند، و بهشت آنها، بهشت جاویدان نبود که شیطان نتواند وارد شود.1
قرآن کریم دو نوع بهشت و جهنّم را مطرح می کند; یکی بهشت و جهنّم برزخی، که در آیه های 26 و 27 سوره یس ; 169 سوره آل عمران ; 46 سوره مؤمن و 25 سوره نوح، مطرح شده است. این نوع بهشت و جهنّم هم اکنون موجود است; ولی موقتی می باشد و با برپایی قیامت پایان می یابد.2
دیگری بهشت و جهنّم در قیامت است که در آیه های فراوانی مطرح شده است.
از آیات قرآن و روایات اسلامی استفاده می شود که این نوع از بهشت و جهنّم هم اکنون موجود است. بسیاری از مفسران در ذیل آیاتی که برای بهشت و جهنّم کلمه «اعدّت» (مهیا شده) به کار رفته، گفته اند، از این کلمه استفاده می شود که بهشت و جهنّم، هم اکنون موجود است. این آیات مانند: «وَجَنَّه عَرْضُهَا السَّمَاواَ تُ وَالاَْرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِین» (آل عمران، 133)، «وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِی أُعِدَّتْ لِلْکَافِرِین» (آل عمران، 131) و آیه 21 سوره حدید، 24 سوره بقره و …
«هروی» به امام رضا(علیه السلام) عرض می کند: یابن رسول اللّه ،آیا بهشت و جهنّم هم اکنون آفریده شده اند؟ امام فرمود: «نعم و انّ رسول اللّه(صلی الله علیه وآله) قد دخل الجنه و رأی الناز لمّا عرج به الی السماء; بلی، هنگامی که رسول خدا به آسمان عروج کرد، وارد بهشت شد و جهنّم را دید.»3
در روایت دیگری پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می فرماید: «مکتوب علی باب الجنه، لا اله الاّ اللّه، محمد رسول اللّه، علیّ اخو رسول اللّه قبل ان یخلق الله السماوات و الارض بالفی عام ; بر در بهشت، دو هزار سال قبل از این که خداوند آسمان ها و زمین را بیافریند، نوشته شده، لااله الاّ اللّه محمد رسول اللّه، علیّ اخو رسول اللّه»4
گرچه بهشت و جهنّم هم اکنون موجود است; ولی اعمال آدمیان در شکل دهی به برخی از خصوصیات و ویژگی های آن ها نقش دارند. در روایتی می خوانیم هر بار که مؤمن ذکر «لاحول و لاقوه الاّ باللّه» می گوید، یک درخت در بهشت غرس می شود.5
مکان بهشت و جهنّم برزخی در درون و باطن این جهان است.
در مورد مکان بهشت و جهنّم قیامت اختلاف نظر است:
1. در آسمان ها است، چون قرآن خبر از معراج پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) به آسمان ها می دهد و می فرماید: «عندها جنّه المأوی; بهشت جاویدان نزد سدره المنتهی است، همان نقطه ای که برترین مکان آسمان است» (نجم، 15) در آیه دیگری می فرماید: «وَ فِی السَّمَآءِ رِزْقُکُمْ وَ مَا تُوعَدُون; روزی شما و آنچه به شما وعده داده می شود، در آسمان است.» (ذاریات، 22)
2. بهشت و جهنّم مادی نیست تا نیازی به مکان داشته باشد. لذا با برپایی قیامت طومار زمین و کرات آسمانی در هم پیچیده می شود ولی بهشت و جهنّم موجود بوده و به حال خود باقی است.
3. بهشت و جهنّم در درون و باطن این جهان قرار دارد.6
____________________________________________
1. ر.ک: المیزان، علامه طباطبایی، ج 1، ص 139، نشر اسماعیلیان ـ تفسیر نمونه، آیت‏اللّه‏ مکارم و دیگران، ج 1، ص 186 و 187، نشر دارالکتب.
2. ر.ک: پیام قرآن، آیت‏اللّه‏ مکارم شیرازی و همکاران، ج 5، ص 443 ـ 456، دارالکتب الاسلامیه.
3. بحار الانوار، علامه مجلسی رحمه‏الله، ج 8، ص 119، دارالکتب الاسلامیه.
4. همان، ص 131.
5. همان، ص 149.
6. ر.ک: پیام قرآن، ج 6، ص 323 ـ 344.

دکمه بازگشت به بالا