آیا در بهشت نیز صله رحم وجود دارد؟

پرسش:
آیا در جهان آخرت و بهشت مانند این دنیا صله رحم و بازدید مرسوم است؟*

پاسخ:
صله رحم در دنیا یک تکلیف الهی است که انسان باید آن را انجام دهد، اما در جهان آخرت تکلیف نیست؛ بنابراین صله رحم به نحوی که در زندگی دنیا مرسوم است در آن جا نخواهد بود؛ ولی از آیات مختلف قرآن کریم می‏توان استفاده کرد که مردم، در جهان آخرت و روز قیامت همدیگر را می‏شناسند و آنهایی که پرونده اعمالشان آلوده به گناه و معصیت است، سعی می‏کنند از دوستان و آشنایان خود بگریزند، و از دید آنها پنهان شوند. خداوند متعال می‏فرماید: «یوم یَفِرُّ المَرءُ مِن أخیه * وَ أُمِّه و أَبِیه و صـاحبته و بنیه؛1 روزی که آدمی از برادر و مادر و پدر، و از همسر و فرزندانش می‏گریزد.»2 و اهل جهنم به رؤسای خود می‏گویند: «بلکه بر خود شما خوش مباد! این [عذاب ]را شما خود برای ما از پیش فراهم آوردید، و چه بد قرارگاهی است!»3 و باز می‏گویند: «ما را چه شده است؟ چرا مردانی را که از [زمره ]اشرار می‏شمردیم، نمی‏بینیم؟4 از این آیات نیز روشن می‏شود که جهنمیان همدیگر را می‏شناسند.5 بهشتیان و مؤمنان نیز در جهان آخرت و روز قیامت یکدیگر را می‏شناسند؛ چنان که خداوند متعال می‏فرماید: «أَلأخلاّءُ یومَئِذ بعضهم لبعض عدوٌّ إلاّ المُتَّقین؛6 دوستان در آن روز دشمن یکدیگرند؛ مگر پرهیزگاران.» از این آیه فهمیده می‏شود که مؤمنان در قیامت، دوستان مؤمن و پرهیزگار خود را ـ که در امور زندگی، راه خیر و صلاح را به آنها نشان داده‏اند ـ می‏شناسند و دوستی آنان در جهان آخرت محکم‏تر می‏شود.7 از برخی روایات اسلامی نیز استفاده می‏شودکه «مؤمنان در آنجا (جهان آخرت و روز قیامت) برای یکدیگر استغفار و شفاعت می‏کنند؛ در حالی که مشرکان به لعن کردن یکدیگر مشغولند.»8
از پیامبر اکرم (صلی‏الله‏علیه‏و‏آله و سلم) روایت شده است که فرمود: هنگامی‏که کسی وارد بهشت می‏شود سراغ والدین و فرزندان خود را می‏گیرد به او می‏گویند آنها از نظر درجه (ایمان) و عمل به تو نمی‏رسند. او می‏گوید: پروردگارا! من در دنیا به خاطر خودم و آنها انجام وظیفه می‏کردم. فرمان می‏رسد که آن‏ها را نیز به او ملحق سازید.9 خداوند در آیه 21 سوره طور می‏فرماید: وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّیَّتُهُمْ بِإیمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَیْ‏ء؛ کسانی‏که ایمان آوردند و فرزندانشان به پیروی از آنان ایمان اختیار کردند، فرزندانشان را [در بهشت] به آنان ملحق می‏کنیم؛ و از [پاداش ]عملشان چیزی نمی‏کاهیم. در آیه 71 سوره زخرف می‏فرماید: و فیها ما تشتهیه الأنفس؛ و در آن [بهشت] آنچه دل‏ها می‏خواهد، موجود است».
براساس این آیه، اگر بهشتیان دوست داشته باشند نزدیکانِ خود را ببینند، یقینا خواهند دید؛ البته این دیدار همان‏طور که در آیه اوّل گذشت شرایطی دارد. یکی از شرایط، آن بود که فرزند انشان نیز اهل ایمان باشند.
ممکن است بپرسید: اگر فرزندانشان مؤمن باشند، خود به بهشت خواهند رفت و دیگر نیازی به خواهشِ آنان ندارند؟
علامه طباطبایی می‏فرماید: معنای آیه آن است که اگر فرزندان مؤمنان در ایمان آوردن از پدرانِ مؤمنشان پیروی کنند، هر چند از نظر درجه ایمان به پای پدرانِ خود نرسند، خداوند آنان را به پدرانشان خواهد پیوست.10
________________________________________
1. عبس، 34 ـ 36.
2. ر.ک: تفسیر نمونه، آیت‏اللّه‏ مکارم شیرازی و دیگران، ج 26، ص 156 ـ 158، انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
3. سوره ص، آیه 60.
4. ص، 62.
5. ر.ک: تفسیر نمونه، همان، ج 19، ص 225 ـ 227.
6. زخرف، 67.
7. ر.ک: تفسیر نمونه، آیت‏اللّه‏ مکارم شیرازی و دیگران، ج 21، ص 110 و 111، انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
8. ر.ک: تفسیر نورالثقلین، العروسی الحویزی، ج 4، ص 155، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
9. المیزان، ج 19، ص 16.
10. المیزان، همان.

دکمه بازگشت به بالا