بهشت و جهنم از نظر قرآن

پرسش:
آیا در قرآن کریم ، مسائلی در مورد آخرت و صفات دقیق بهشت و جهنم وجود دارد؟ نمونه هایی از معانی آن را برای من بنویسید؟+

پاسخ:
از آیاتی مانند: «إِذَا زُلْزِلَتِ الاَْرْضُ زِلْزَالَهَا ; (زلزال ، 1) هنگامی که زمین به لرزش افتد .»
«وَ حُمِلَتِ الاَْرْضُ وَ الْجِبَالُ فَدُکَّتَا دَکَّهً وَ حِدَهً ; (الحاقه ، 14) زمین و کوهساران یکجا و یکباره فرو کوبیده می شود .»
و.. . اجمالا درمی یابیم که در قیامت ، نظام موجود بر هم می خورد ; ماه و خورشید به هم می پیوندند و هیچ چیز بدین صورت که اکنون پا برجاست ، باقی نمی ماند . آن چه از آیات قرآن به دست می آید ، این است که بعد از این دنیا ، جهان کامل تری تحقق خواهد یافت ; جهانی که بهشت آن فراگیرتر از همه آسمان ها و زمین است : «.. .جَنَّه عَرْضُهَا السَّمَـوَاتُ وَالاَْرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ ; (آل عمران ، 133) بهشتی که پهنای آن ، آسمان ها و زمین است ، برای پرهیزگاران آماده شده است .» چه بسا گستردگی آن خیلی بیشتر باشد قرآن در حد فهم ما خصوصیاتی را بیان کرده است .
خداوند متعال می فرماید: «لَهُم مَّا یَشَآءُونَ فِیهَا وَ لَدَیْنَا مَزِیدٌ ; (ق ، 35) آن چه بخواهند ، مال آن هاست و ما بیشتر داریم .» خلاصه آن که آن عالَم ، مظهر قدرت خداست و فهم آن در حد شناخت ما نیست ; چون سرای آخرت اصلا با این دنیا قابل مقایسه نیست .1
باید توجه کرد که تنها راه آشنایی با بهشت و جهنم ، مراجعه به آیات قرآن و روایات است که به طور اجمال به آن ها اشاره می شود .
1 . بهشت : الف ) از مجموع آیاتی که در زمینه بهشت آمده ، به دست می آید که بهشت به صورت باغ های بسیار با صفا و بی مانند است که قابل مقایسه با باغ های این جهان نیست ، و در قرآن کریم به گونه ای ترسیم شده تا برای ساکنان دنیا قابل درک باشد وگرنه حقیقت آن ماوراء درک ماست .
ب ) نعمت های بهشتی : در بهشت نعمت های فراوان مادّی وجود دارد ; از جمله : باغ های بهشتی ، ساختمان ها و قصرها ، سایه های ی لذت بخش ، فرش ها و تخت ها ، غذاها و ظرف ها ، نوشیدنی های پاک ، لباس ها و زینت ها ، همسران بهشتی ، خادمان ، پذیرایی کنندگان و.. . .
بهشتیان از نعمت ها و لذت های روحانی نیز برخوردارند ; از جمله : احترام مخصوص ، محیط صلح و صفا ، امنیت ، دوستان با وفا ، برخوردهای پر از محبت ، احساس خشنودی خدا ، نظر رحمت خدا به آنان ، به دست آوردن آنچه را که بخواهند و.. . .2
در مورد وسعت بهشت هم در قرآن کریم ، تعبیرهایی نظیر پهنه آسمان و زمین ; (حدید ، 21) «وسعت آسمان و زمین » (آل عمران ، 133) و «ملکی عظیم » (انسان ، 20) آمده است ; البته واضح است که وسعت در این جا همان گستره و پهنا است .3 طبق بیان آیه 21 از سوره حدید ، خداوند این بهشت با وسعت را برای پرهیزکاران آماده کرده است . ان شاء الله از بهشتیان باشید و از نعمت های آن بهره مند شوید .
2 . جهنم : جهنم ، معروف ترین نام دوزخ است که هفتاد بار در قرآن تکرار شده . در مورد عذاب جهنم باید گفت : عذاب ها دو گونه اند جسمانی و روحانی : چه این که معاد هم دو جنبه جسمانی و روحانی دارد . و مجازات های اشخاص عبارت است از: عذاب های سخت و سنگین و نوشیدنی های آنان ، لباس های دوزخیان و دیگر عذاب های جسمانی که دوزخیان گرفتار آن هستند .
عذاب های روحانی آنان عبارتند از: غم و اندوهِ جانکاه و حسرت بی پایان ، تحقیر و سرزنش فراوان ، و دیگر آلام روحانی که دوزخیان از آن رنج می برند . این مجازات ها مسلماً با اعمال آن ها در دنیا هماهنگ است که مظلومان را با انواع کیفر و شکنجه ها در فشار قرار می دادند و آیات الهی را به استهزا می گرفتند و بر دیگران کبر و غرور می فروختند . چه ای تعجب است که اعمال خویش را در آن جا ببینند و به نتایج آن گرفتار شوند ، و محصولی را که در مزرعه دنیا کاشته اند ، در قیامت و در دوزخ درو کنند؟4 این عذاب ها برایشان پایدار است و به تعبیر قرآن کریم ، آن ها می خواهند از آتش جهنم خارج شوند ; ولی هرگز نمی توانند . (مائده ، 37)
این شمه ای کوتاه از معرفی بهشت و جهنم بود . معرفی کامل آن ها نیازمند مباحث بسیار طولانی و مفصل است .
+===============
1. معارف قرآن، استاد مصباح یزدی، ج 1/2، ص 495 ـ 501، مؤسسه در راه حق.
2. اقتباس از پیام قرآن، ج 6، ص 228 ـ 304، نشر مدرسه الامام علی بن ابی طالب علیه‏السلام .
3. پیام قرآن، همان، 318 ـ 322 .
4. اقتباس از پیام قرآن، همان، 423 ـ 472 .

دکمه بازگشت به بالا