پایان جهان و برپای قیامت چگونه است؟

پرسش:آیا روز آخرت همه کوه ها به هم می خورند و زمین تَرَک برمی دارد و همه به فکر فرار هستند؟*

پاسخ:از آیات قرآن استفاده می شود که در پایان این جهان، انقلابی عظیم در کائنات و آسمان و زمین رخ می دهد، و به تعبیر دیگر مرگ جهان، مرگ تدریجی نیست، بلکه ناگهانی و دفعی و در عین حال در طی یک سلسله حوادث زنجیره ای و پی در پی انجام خواهد گرفت. در مرحله اول کوه ها به لرزه در می آیند: «یَومَ تَرجُفُ الاَرضُ والجِبالُ (مزمل، 14); در مرحله دوم از جا کنده می شوند: «وحُمِلَتِ الاَرضُ والجِبالُ» (حاقه، 14); در مرحله سوم به حرکت در می آیند: «وتَسیرُ الجِبالُ سَیرا»(طور،10); در مرحله چهارم در هم کوبیده می شوند: «فَدُکَّتا دَکَّهً واحِدَه» (حاقه، 14); سپس به صورت شن های متراکم در می آیند:«وکانَتِ الجِبالُ کَثیبـًا مَهیلا» (مزمل، 14); در مرحله پنجم به صورت گرد و غبار پراکنده می شوند: «وبُسَّتِ الجِبالُ بَسـّا ; فَکانَت هَباءً مُنـبَثـّا» (واقعه، 5و6); در مرحله ششم به شکل پشم های حلاجی شده که با تندباد حرکت کنند و تنها رنگی از آن ها در آسمان دیده شود در می آیند: «وتَکونُ الجِبالُ کالعِهنِ المَنفوش» (قارعه، 5) و سرانجام در هفتمین مرحله شبحی از آن ها هم چون شبح یک سراب در یک بیابان خشک باقی می ماند: «وسُیِّرَتِ الجِبالُ فَکانَت سَرابـا»(نبأ،20); به این ترتیب کوه ها به کلی از میان می روند و اثری از آن ها باقی نمی ماند و صفحه زمین صاف و هموار خواهد شد: «فَیَذَرُها قاعـًا صَفصَفـا» (طه، 106).1 همچنین قرآن در مورد نابودی دریاها، به انفجار آن ها اشاره می فرماید:«واِذَا البِحارُ فُجِّرَت» (انفطار،3)، و در جای دیگر به برافروخته شدن آن ها اشاره می کند: « واِذَا البِحارُ سُجِّرَت» (تکویر،6). با این بیان، دریاها در یک مرحله به انفجار در آمده و در مرحله دیگر بر افروخته و شعله ور شده و یا به معنایی دیگر پُر می شوند. مشتعل شدن دریاها یا به خاطر تجزیه آن به دو ماده احتراق پذیر اکسیژن و هیدروژن است، یا به علل دیگر که بر ما مخفی است; و پر شدن دریاها یا به سبب متلاشی شدن کوه ها و ریختن آن به دریاها است، یا فرود سنگ های آسمانی و یا علل ناشناخته دیگر. در این راستا هم چنین می توان به زلزله های عظیم و ویرانگر اشاره کرد: «اِنَّ زَلزَلَهَ السّاعَهِ شَیءٌ عَظیم»(حج،1) زلزله های عظیم موجب به لرزه درآمدن زمین و کوه ها می شوند: «یَومَ تَرجُفُ الاَرضُ والجِبالُ» (مزمل، 14); از طرفی این زلزله ها سبب متلاشی شدن و درهم کوبیده شدن کوه ها می گردند: «اِذا رُجَّتِ الاَرضُ رَجـّا  ; وبُسَّتِ الجِبالُ بَسـّا» (واقعه، 4 و 5). با توجه به این آیات، چه بسا بتوان گفت ابتدا  زلزله های عظیم واقع خواهند شد، سپس کوه ها نابود گردیده، به دنبال آن دریاها پر شده، آتش می گیرند.قرآن کریم می فرماید: «یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیه * وَ أُمِّهِ وَ أَبِیه * وَ صَاحِبَتِهِ وَ بَنِیه» (عبس،34ـ36) فرار انسان از افراد نام برده، می تواند علت های گوناگونی داشته باشد; از جمله: شدت هول و وحشت محشر که تمام پیوندها و علایق انسان را قطع می کنند و هر کس را در پی کار خویش روانه می سازد و دیگر حساب رسی حقوقی که از آن ها بر ذمّه انسان مانده باشد2، و این تفسیر گویای این نکته است که اولا پیوند خویشاوندی ـ به خودی خود ـ به کار نمی آید و ثانیاً: انسان ملزم به رعایت حقوق خویشاوندان نزدیک خود است و نزدیک بودن آن ها سبب تضییع حقوق آن ها نمی شود; چیزی که بسیاری از اهمیت آن غفلت می کنند.

___________________________________________
1. پیام قرآن، آیه‏الله مکارم شیرازی، ج 6، ص 29.2. ر.ک: تفسیر نمونه، ج 26، ص 158.

دکمه بازگشت به بالا