چرا قرآن در روز قیامت حافظ و نگهبان ماست؟

پرسش:
چرا قرآن در آن دنیا حافظ و نگهبان ماست؟*

پاسخ:
براساس روایات رسیده از امامان معصوم(علیهم السلام) قرآن در روز قیامت در زیباترین صورت، در صف محشر حاضر می شود.
امام باقر(علیه السلام) به سعد که یکی از یاران خویش بود فرمود: «ای سعد! قرآن را بیاموزید، زیرا قرآن در بهترین صورت ها که مردم دیده اند، روز قیامت حاضر شود و مردم در آن روز در یک صد و بیست هزار صف هستند که هشتاد هزار آن صف ها از امّت محمّد(صلی الله علیه وآله) است، چهل هزار صف از امت های دیگر، پس به صورت مردی در برابر صف مسلمانان در آید، آن ها به وی نگاه کنند و گویند: معبودی جز خدای بردبار و کریم نیست، همانا این مردی از مسلمانان است که به سیما و صفت او را می شناسیم، جز این که او درباره قرآن کوشاتر از ما بود; از این رو، درخشندگی و زیبایی و روشنی بیش تری به او داده شده که به ما داده نشده،… سپس حضرت فرمود: به صف شهدا می رود، آن ها نیز او را در بهترین صورت می بینند و می گویند یکی از شهدا است که درجه و مقام او از ما بیش تر است، بعد به صف انبیاء می رود، آن ها نیز چنین تصور می کنند، سپس همگی، خدمت رسول خدا(صلی الله علیه وآله و سلم) می رسند، می پرسند این کیست؟ می فرماید: این حجت خداست بر خلقش، سپس این صورت زیبا ]قرآن[ در کنار عرش به سجده رود، از طرف ذات الهی به او ندا شود، ای حجت من در زمین و ای سخن راست و گویایم، سربردار و از من طلب کن تا هرچه بخواهی به تو عطا کنم، و شفاعت کن تا شفاعت تو را بپذیرم، بندگان مرا نسبت به خود چگونه دیدی؟ عرض می کند: برخی از آن ها مرا حفظ و به دستورات من عمل کردند; عده ای دیگر مرا ضایع کرده و سبک شمردند و تکذیب کردند، با این که من حجت تو بر تمامی بندگانت بودم، خطاب می شود: به عزّت و جلال خودم سوگند، امروز بهترین ثواب را برای خاطر تو به بندگان خود می دهم، و دردناک ترین کیفر هم به خاطر تو به آنان می دهم.»1
در روایت دیگری، امام صادق(علیه السلام) می فرماید: «قرآن در زیباترین صورت، روز قیامت وارد محشر می شود و به هر مؤمنی می رسد می گوید: قرآن بخوان و بالا برو! پس هر کدام قرآن می خوانند و بالا می روند تا هر فردی از آن ها به منزلی که برای او مقرّر شده برسد و در آن فرود آید.»2
از آیات و روایات استفاده می شود، یکی از حامیان و شفاعت کنندگان انسان در روز قیامت، قرآن است. امام علی(علیه السلام)می فرماید: «و اعلموا أنه شافع مشفع و قائل مصدق و انه مَنْ شفع له القرآن یوم القیامه شُفِّع فیه و من محل به القرآن یوم القیامه صُدّق علیه; آگاه باشید که شفاعت قرآن پذیرفته شده، و سخنش تصدیق می گردد، آن کس که در قیامت، قرآن، شفاعتش کند بخشوده می شود و آن کس که قرآن از او شکایت کند محکوم است»
از این فرمایش ها بهره می گیریم که قرآن، کتابی معمولی مانند سایر کتب نیست; بلکه گوهر گران سنگ، بزرگ ترین مخلوق الهی، بیان کننده همه چیز، دارای یک حقیقت باطنی، ملاک و میزان اعمال، کتاب هدایت و درمان، نسخه شفابخش و کتاب نور و کرامت و هدایت است. هر کس معارف آن را بفهمد و به دستورات آن عمل نماید، در دنیا و آخرت سعادتمند خواهد شد. این همان حمایت قرآن از بندگان خداست. خداوند متعال می فرماید: «اللَّهُ الَّذِی أَنزَلَ الْکِتَـابَ بِالْحَقِّ وَ الْمِیزَانَ; (شوری، 17) خداوند کسی است که کتاب را به حق نازل کرد و آن را میزان ]سنجش حق و باطل[ قرار داد.» وقتی قرآن میزان باشد، در صورتی به نفع ما حکم می کند و از ما حمایت می نماید که با آن همراه و همگام باشیم.3
در روایتی از امام صادق(علیه السلام) آمده است: «کسی که در خانه اش قرآن باشد، و گرد و غبار بر آن نشسته باشد و آن را نخواند; قرآن از او نزد خدا شکایت می کند».4
در روایت دیگری پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله و سلم) می فرماید: «قرآن شفاعت کننده ای است که شفاعتش پذیرفته می شود، و شکایت کننده ای است که شکایتش قبول می شود; کسی که قرآن را پیش روی خود قرار دهد ]و از قرآن پیروی نماید[ او را به سوی بهشت می کشاند، و هر کس آن را پشت سر قرار دهد، او را به آتش جهنم می کشاند»5
بنابراین هر کس قرآن را پشت سر قرار دهد. قرآن کریم در روز قیامت از او شکایت خواهد کرد.
پشت سر قرار دادن قرآن ممکن است به چند صورت باشد:
1. کسی که در صدد آموزش و یاد گرفتن قرآن نباشد.
2. کسی که قرآن را یاد گرفته و می تواند قرآن بخواند; اما در تلاوت آن سستی می کند و نمی خواند.
3. کسی که قرآن می خواند، اما به آن عمل نمی کند.
4. آن کسی که از روی بی احترامی قرآن را پشت سر خود قرار دهد.
در روایتی از امام صادق(علیه السلام) آمده که: در قیامت، قرآن به صورت نیکو تمثل می یابد. شخصی می گوید: تو کیستی بدین خوبی؟ کاش برای من بودی! در جواب می فرماید: آیا مرا نمی شناسی؟ من فلان سوره ام! اگر مرا فراموش نمی کردی، تو را به این مقام رفیع می رساندم.6
در حدیث دیگری از پیامبر(صلی الله علیه وآله) نقل شده است که: در روز قیامت قرآن نزد صاحبش (قاری) در چهره جوانی نیکو روی رنگ برگشته می آید به او می گوید: من بودم آن که شبت را بیدار می داشتم، روزهایت را تشنه می داشتم و آب دهانت را خشک می داشتم و اشکت را روان می داشتم، هر کجا باشی من با توأم و…7
روایات فراوانی در این زمینه وارد شده است که از مجموع آن ها فهمیده می شود، حقیقت قرآن ما را درک می کند و از اهلش شفاعت خواهد کرد.
____________________________________________
1. اصول کافی، ثقه الاسلام کلینی، ج 4، ص 394، ترجمه سیدهاشم رسولی، کتاب فضل قرآن
2. همان.
3. تفسیر نمونه، آیه الله مکارم شیرازی و دیگران، ج 25، ص 259; ج 20، ص 389ـ394، دا
4. ر.ک: بحار الانوار، علامه مجلسی(رحمه الله)، ج 89، ص 195، داراحیاء التراث العرب
5. بحار الانوار، همان، ج 89، ص 17 و 20 / میزان الحکمه، محمدی ری شهری، ج 10، ص 48
6. سیمای قرآن، آیت الله حسن زاده آملی، ص 123، تألیف عباس عزیزی، انتشارات بلوغ.
7. همان، ص 89 ـ 90.

دکمه بازگشت به بالا