شیخ راشد بن سعید آل مکتوم

شیخ راشد بن سعید آل مکتوم

راشد بن سعید آل مکتوم

الشیخ راشد بن سعید بن مکتوم آل مکتوم (۱۱ یونیو ۱۹۱۲ – ۷ أکتوبر ۱۹۹۰)، الحاکم الثامن لإماره دبی.۴ ونائب رئیس دوله الإمارات العربیه المتحده منذ قیام الاتحاد فی ۱۹۷۱ وحتى وفاته. تولى حکم إماره دبی لمده اثنین وثلاثین عاماً (من ۹ سبتمبر ۱۹۵۸ وحتى وفاته فی ۷ أکتوبر ۱۹۹۰) بعد وفاه والده الشیخ سعید. شهدت إماره دبی فی عهده نموًّا سریعاً وتطورًا فی جمیع المجالات.۵

قاد الشیخ راشد حرکه التغییر والبناء فی إماره دبی، تارکاً مسیره حافله بالإنجازات والعطاء، حیث وضع اللبنه الأولى فی بناء دبی الحدیثه، وأرسى رکیزه أساسیه للمشاریع الکبیره، والبنى التحتیه والعمران والتجاره، وعمل على استغلال کل الإمکانات المتاحه فی ذلک الوقت لمصلحه بلاده، وأبناء شعبه فی سبیل تحقیق الخیر والرخاء والاستقرار للمواطنین.۴

یعتبر تأسیس دوله الإمارات العربیه المتّحده عام ۱۹۷۱ من أعظم الإنجازات التاریخیه فی عهده، إذ عمل مع الشیخ زاید بن سلطان آل نهیان لدعم فکره قیام الاتحاد، وعقدا اجتماعاً ثنائیاً، تمخض عنه إعلان اتحاد یضم إمارتی أبوظبی ودبی کنواه وبدایه لاتحاد أکبر وأشمل، وتمکّن الشیخ راشد والشیخ زاید فی ۱۹۶۵ من الدعوه إلى اجتماع لحکام الإمارات السبع فی قصر الضیافه فی دبی، وعمل مع الشیخ زاید على إصدار وثیقه الوحده والاتحاد بین دبی وأبوظبی فی فبرایر ۱۹۶۸٫۴

محتویات

حیاتهعدل

طفولته وتعلیمهعدل

اختلفت المصادر فی تحدید سنه ولادته وعلى الأرجح أنه ولد عام ۱۹۱۲٫ نشأ الشیخ راشد فی منطقه الشندغه بإماره دبی فی کنف والده الشیخ سعید بن مکتوم آل مکتوم الذی عرف بالتقوى والحکمه وسعه الصدر ورجاحه العقل. والدته هی الشیخه حصه بنت المر بن حریز الفلاسی المشهوره بـ (أم دبی) إذ کان لها مکانه خاصه فی قلوب أهل دبی، وعُرفت بقوه تحملها وإرادتها العالیه وطموحها واشتهرت بکرمها وحبها للخیر ومدّ ید العون لکل محتاج، کان تأثیر الشیخه حصه واضحاً فی شخصیه ابنها الشیخ راشد. ۵

تلقى دراسته الأولى فی الکتاتیب إذ کانت المنطقه حینها تفتقر وجود المدارس النظامیه، وتعلم أصول الفقه الإسلامی واللغه العربیه، وعند بدایه الدراسه النظامیه وافتتاح المدرسه الأحمدیه کان الشیخ راشد من أوائل الطلبه الملتحقین بها، ومنذ صغره عُرف بأنه شابٌّ مثابرٌ ومحبٌّ للبحث والاطلاع، ومن أهم هوایاته الصید بالصقور ورکوب الهجن والخیل والرمایه.۵

ارتبط الشیخ راشد بمجلس أبیه واستفاد منه الکثیر، فتعلم کیفیه إداره المنطقه وتسییر أمورها وکان مطّلعاً على کل ما یحدث فی هذا المجلس لیتعرّف أمور الحکم ویتدرّب على تحمل المسؤولیه من بعد والده.۵

ولایه العهدعدل

عُیّن الشیخ راشد ولیاً للعهد عام ۱۹۳۹م وساند والده فی تسییر شؤون المنطقه، وأثبت جدارته فی تحمل المسؤولیه، واستطاع أن ینهض بدبی من أزمات اقتصادیه کثیره أهمها أزمه انهیار تجاره اللؤلؤ والحصار البحری الذی فرضته بریطانیا على موانئ الخلیج العربی بعد الحرب العالمیه الثانیه.۵

حاکم لدبیعدل

بعد وفاه والده الشیخ سعید بن مکتوم عام ۱۹۵۸م تولى حکم إماره دبی وانتقل مع عائلته للإقامه فی قصره بمنطقه زعبیل، وعمل منذ تولیه الحکم لتثبیت مرکز دبی التجاری، لا سیما أن عوائد البترول حینها کانت لا تفی بالتزامات الإماره، فاهتم بالأسواق ودعم التجار وشجّع الاستثمار التجاری فی الإماره وخطّط لآفاق بعیده ورؤى مستقبلیه لمدینه دبی، واهتم أیضاً بإنشاء الدوائر التی تقدّم خدماتها للسکان وتساهم فی تطویر الإماره کالبلدیه والأراضی، والشرطه والجمارک، والمحاکم والکهرباء والمیاه، وغیرها من الدوائر.۵

کان الشیخ راشد خلال فتره حکمه یعمل وفق نهج دقیق ومنظم ومتفرد لمتابعه الأعمال والمشاریع ضمن جدول یومی، حیث کان یقوم بجولتین فی مدینه دبی یومیاً یتابع فیهما المشاریع. ولا یکتفی باستطلاع سریع بل کان یتابع أدق التفاصیل لأی مشروع قید التنفیذ فی دبی، وکان یتابع کل شیء بنفسه خطوه خطوه، وکانت هذه الجولات فرصه للالتقاء بعامه الناس عن قرب والاستماع إلیهم وتلبیه مطالبهم، وبعد عودته من جولاته الیومیه کان یمضی کثیراً من الوقت فی أعماله الرسمیه من خلال مجلسه الذی یتیح الفرصه للناس للالتقاء به حیث یشارکهم قضایاهم ویصغی لمطالبهم ویعمل على تلبیتها.۶

کان راشد بن سعید رجلاً سیاسیًّا، وله علاقات أخویه طیبه مع جمیع حکام منطقه الخلیج العربی، وضع حجر الأساس الحقیقی لمدینه دبی الحدیثه، واهتم بالعمران والتجاره، واستطاع استغلال کل الإمکانیات لمصلحه بلاده؛ فاستغلّ النفط فی دبی استغلالاً تجاریًّا عام ۱۹۶۶م، وأنشأ دائره خاصه بشؤون النفط، ودائره للطیران والقضاء، وبدأت فی عهده التحولات الحقیقیه فی حیاه دبی، فعمل على توسیع خور دبی وتعمیقه، لأن ضحاله میاه الخور کانت تهدد الملاحه فیه وتُصعّب على السفن التجاریه الکبیره دخول الخور بسبب قرب رمال الخور من سطح المیاه، واکتمل المشروع وأصبح خور دبی واحدًا من أفضل الموانئ التجاریه والاقتصادیه.۵

شهدت دبی فی عهده طفره تنمویه شملت إنشاء الطرق والمطار والموانئ، ففی أکتوبر عام ۱۹۷۲ افتُتِح میناء راشد البحری، فکان هذا المیناء الضخم داعماً اقتصادیًّا قویًّا لإماره دبی خاصه والإمارات عامه، وکان الشیخ راشد یشجع التجاره والتجار ویطمح لزیاده الموارد وتشجیع الخطوط العالمیه للمرور بها، فأصبحت مرکزاً تجاریًّا بین الشرق والغرب.۵۵

أخذ على عاتقه ضروره توفیر الخدمات الأساسیه لسکان دبی فأعلن عن رغبته فی بناء مطار دبی، وتم الاختیار ما بین جبل علی والقصیص، فوقع الاختیار على القصیص لقربها من دبی، وافتتحه فی الثلاثین من سبتمبر عام ۱۹۶۰ فأصبحت دبی مرکزاً إقلیمیاً لحرکه الطیران، کما تم إنشاء میناء جبل فی ۱۹۷۹، کما أطلق الشیخ راشد الأعمال الإنشائیه لمیناء جبل علی فی عام ۱۹۷۶٫۶

وفی نهایه ۱۹۶۰ تم إنجاز مشروع خور دبی، وبدأت بعد ذلک خطوط الملاحه تتوافد إلى دبی. وتم إنشاء شرکه الکهرباء العامه بدبی فی ۱۹۵۹ وحصلت دبی على أول إمداد کهربائی فی عام ۱۹۶۱ وفی عام ۱۹۶۰ أمر الشیخ راشد بإنشاء شرکه التلیفون والبرق واللاسلکی جنباً إلى جنب مع شرکه کهرباء دبی، وکان یمارس إشرافاً دقیقاً على شرکه التلیفون باعتباره رئیساً لمجلس إدارتها.۶

کما اهتم بتوفیر مناخ ملائم للتجاره بهدف جلب التجاره والشرکات العالمیه لدبی، وبذل جهوده فی افتتاح بنک (إمبریال بنک أوف إیران) الذی عرف بعد ذلک باسم «البنک البریطانی للشرق الأوسط» فی عام ۱۹۵۴ واشترط فی اتفاقیه الإنشاء أن یتم تشغیل موظفین من أبناء دبی، وبعدها عرفت دبی الازدهار الاقتصادی.۶

فی ۱۹۶۳ أصدر الشیخ راشد مرسوماً بتأسیس أول بنک وطنی، هو بنک دبی الوطنی المحدود، برأس مال قدره ملیون جنیه استرلینی بعد أن کانت التعاملات المالیه والمصرفیه حکراً على المصارف الأجنبیه، فقد کانت دبی قبل مجیء المصارف الأجنبیه إلیها تفتقر إلى وجود مؤسسه مالیه من هذا القبیل، وکان التجار یحتفظون بأموالهم فی صنادیق حدیدیه. وعمل الشیخ راشد على حل مشکله الإسکان التی کانت تتصدر أولویاته، فقام بإنشاء دائره الأراضی والأملاک فی ۱۹۶۰ وأسند رئاستها لأکبر أنجاله وهو الشیخ مکتوم بن راشد، وبات الإسکان ضمن المشاریع العدیده التی بدأ العمل بها فی دبی.۶

قیام اتحاد الإمارات العربیه المتحدهعدل

یعتبر دوره الکبیر مع الشیخ زاید بن سلطان آل نهیان فی تأسیس دوله الإمارات العربیه المتّحده عام ۱۹۷۱ من أعظم الإنجازات التاریخیه فی عهده، حیث رحّب بدعوه الشیخ زاید وآمنا سویاً بفکره الوحده بین الإمارات، وکانت المبادره الأولى فی ۱۹۶۸، عندما اجتمعا فی منطقه سیح السدیره الواقعه بین أبوظبی ودبی، وعقدا اجتماعاً ثنائیاً نتج عنه إعلان اتحاد یضم إمارتی أبوظبی ودبی کنواه، وبدایه لاتحاد أکبر وأشمل، وتعتبر هذه الخطوه بدایه لإنضمام بقیه الإمارات الأخرى، وتمکّن الشیخ راشد والشیخ زاید فی ۱۹۶۵ من الدعوه إلى اجتماع لحکام الإمارات السبع فی قصر الضیافه فی دبی، وعمل مع الشیخ زاید على إصدار وثیقه الوحده والاتحاد بین دبی وأبوظبی فی فبرایر ۱۹۶۸٫۴

کما وجّه الشیخ راشد فی العاشر من یولیو ۱۹۷۱، دعوه من أجل المضی قدماً على طریق الاتحاد، واستمر فی الدفع نحو الاتحاد، حتى أعلن عنه رسمیاً فی الثانی من دیسمبر ۱۹۷۱، وتولّى منصب نائب رئیس الدوله، إضافه إلى رئاسه مجلس الوزراء.۴

وتم تکلیف الشیخ راشد بقرار من المجلس الأعلى للاتحاد، لتشکیل مجلس الوزراء الجدید فی الثلاثین من أبریل ۱۹۷۹، وأعلن عقب تشکیل الحکومه فی الأول من یولیو ۱۹۷۹ الخطوط العریضه للسیاسه التی تنتهجها الحکومه، کما شارک الشیخ راشد فی قیاده دوله الإمارات مع الشیخ زاید، مساهماً بشکل فعال فی بناء الدوله. کما أسهم بعد تولیه منصب نائب رئیس الدوله ورئاسه مجلس الوزراء فی التطویر العمرانی والنهضه الشامله التی شهدتها الإمارات فی بدایاتها، من بناء المرافق العامه والبنى التحتیه، والحرص على تقویه العلاقات مع دول الخلیج والدول الأخرى.۴

حیاته الخاصهعدل

تزوج عام ۱۹۳۹ من الشیخه لطیفه بنت حمدان بن زاید آل نهیان (توفیت عام ۱۹۸۳ ) ابنه الشیخ حمدان بن زاید آل نهیان حاکم أبوظبی التاسع وله من الأبناء:

جوائز حصل علیهاعدل

وفاتهعدل

توفی الشیخ راشد فی السابع من أکتوبر عام ۱۹۹۰٫۵

تحدث الشیخ زاید بن سلطان آل نهیان فی عزاء الشیخ راشد بن سعید قائلًا: ۴

کما قال عنه إبنه الشیخ محمد بن راشد آل مکتوم فی کتابه «قصتی»:۴

انظر أیضًاعدل

مصادرعدل

۱۹۵۸ – ۱۹۹۰

شیخ راشد بن سعید آل مکتوم

نظر شما در مورد این پست “شیخ راشد بن سعید آل مکتوم” چیست؟

دکمه بازگشت به بالا