فواید معنوی روزه

فواید معنوی روزه
لطفا به این پست امتیاز دهید

فواید معنوی روزه
آثار و فواید معنوی روزه

آثار و فواید معنوی روزه

فواید معنوی روزه : معنویت، نیاز اساسی انسان است. همان گونه که غذا، برای ادامه زندگی مادی ضروری است، معنویت نیز برای طراوت روح بزرگ انسان یک نیاز اساسی است. از نگاه قرآن، انسان، مستعد تعالی است؛ از این رو برنامه های ویژه ای هم برای او قرار داده شده است. در قرآن به انسان چنین گفته می شود: «یا ایها الانسان انک کادح الی ربک کدحا فملاقیه؛ ای انسان حقا که تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی کرد» (انشقاق.4) در مسیر تعالی انسان، برنامه هایی از سوی آفریدگار آگاه از همه احوال انسان پیشنهاد شده که انجام برخی از آنها با شرایط، لازم و برخی دیگر داوطلبانه است. روزه در شمار عبادت هایی است که در شرایط ویژه ای مانند ماه مبارک رمضان و یا نذر و… واجب می شود، ولی به صورت مستحبی و داوطلبانه هم قابل انجام است. در آموزه های دینی هم سفارش زیادی به روزه داری و توجه به این برنامه حتی به صورت داوطلبانه و مستحبی شده است. در روایتی از ابی امامه آمده است: از پیامبر خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) خواستم مرا به عملی سودمند رهنمون گردد. حضرت فرمود: علیک بالصوم فانه لا عدل له و لا وزن لثوابه؛ روزه بگیر که معادلی برای آن نیست و هیچ ثوابی به پای آن نمی رسد. بار دیگر گفتم: مرا به کاری دستور دهید و حضرت فرمودند: علیک بالصوم فانه لا عدل له. وقتی برای سومین بار تقاضایم را تکرار کردم، حضرت باز پاسخم دادند: علیک بالصوم فانه لا مثل له؛ روزه بگیر که همانند ندارد.

امام مجتبی(علیه السّلام) هم ماه مبارک رمضان، را چنین توصیف می کنند: «ان الله جعل شهر رمضان مضمارا لخلقه فیستبقون فیه بطاعته الی مرضاته»؛ خداوند ماه رمضان را میدان مسابقه ای برای آفریدگان خود قرار داده تا با طاعتش برای خشنودی او از یکدیگر پیشی گیرند»

فواید روزه

فواید معنوی روزه – خداوند متعال قوانینش را بر مبنای فطرت انسان­ها بنانهاده و در دستوراتش مصلحت انسان را لحاظ کرده است. امام باقر(علیه السلام) می فرماید: “خداوندی که انسان را خلق کرده می داند که چه چیزی برای او مفید و چه چیزی مضر است در نتیجه چیز مفید را حلال و چیز مضر را حرام کرده است.
خداوند حکیم است و کارش بر اساس حکمت است و کار قبیح و بیهوده ای انجام نمی دهد؛ لذا در ورای هر امر و نهی الهی، حکمتی نهفته است که دربرخی موارد با عنوان «فلسفه احکام» از آن یاد می شود. بخشی از فلسفه احکام را می توان از طریق عقل و یا علوم تجربی شناسایی کرد ولی بخش زیادی از آن را باید از طریق آیات و روایات کشف نمود، و اگر در آیات و روایات مطلبی نیامده باشد عقل و علم بشر راهی برای فهم آنها ندارد. روزه نیز یکی از اوامر الهی است که به طور حتم و یقین از حکمت و فلسفه خاص خود برخوردار است. روزه هرچند به ظاهر تکلیفی شاق است ولی آثار و برکات فراوانی دارد که علم و آگاهی به آنها در پرتو ایمان به وحی و رجوع به آیات آن و تحلیل عمیق علمی برای جامعه بشری ممکن است؛ چرا که حکمت برخی از احکام با تکامل علمی جامعه بشری روشن می شود. ما در این مقاله به برخی از این آثار با توجه آیات و روایات و نیز سخن دانشمندان متخصص اشاره می کنیم:

فواید معنوی روزه

فواید معنوی روزه – روزه دارای منافع معنوی و اخلاقی بسیاری است که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
الف- روزه مایه تقرب به خداوند متعال است؛ زیرا روزه‌ها شهوت نفس را می‌کوبد و قوای قدسی و معنوی انسان را تقویت می‌نماید، انسان را به­یاد ترس روز قیامت می‌اندازد و عطش و گرسنگی آن روز را یادآوری می‌کند و انسان را از کسالت‌ها و دیگر مفاسد می‌رهاند.
احادیث فراوانی که روزه و روزه‌داری را مایه تقرب به خداوند دانسته است در متون روائی ما به چشم می‌خورد:
1. پیامبر ( صلی الله علیه و آله) در ضمن توصیه‌ای به اسامه بن زید چنین فرموده است: «عَلَیْکَ بِالصوْمِ فَاِنَّهُ قُربه اِلَی الله»  ؛ بر توباد روزه‌داری زیرا که روزه موجب تقرّب به خدا می‌شود». (فواید معنوی روزه)
2. امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «مَنْ صَامَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْماً فِی شِدَّهِ الْحَرِّ فَأَصَابَهُ ظَمَأٌ وَکَّلَ اللَّهُ بِهِ أَلْفَ مَلَکٍ یَمْسَحُونَ وَجْهَهُ وَ یُبَشِّرُونَهُ حَتَّى إِذَا أَفْطَرَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا أَطْیَبَ رِیحَکَ وَ رَوْحَکَ مَلَائِکَتِی اشْهَدُوا أَنِّی قَدْ غَفَرْتُ لَهُ» ؛ هر کس برای خداوند در روزی بسیار گرم روزه بگیرد و تشنه شود ، خداوند هزار ملک را موظف می کند تا بیایند و صورت این روزه دار را مسح کنند و به او بشارت ( بهشت ) بدهند ، تا اینکه در وقت افطار خداوند به او می فرماید:چقدر بوی تو و روح تو خوش بو شده اند. ای ملائکه ی من! شاهد باشید که من این بنده ام را بخشیده ام.» ایشان همچنین می فرمایند: « أَفْضَلُ الْجِهَادِ الصَّوْمُ فِی الْحَرِّ» ؛ روزه گرفتن در گرما از بهترین جهادها است.»(فواید معنوی روزه)
3. پیامبر( صلی الله علیه و آله) در شب معراج سؤال کرد خدایا برترین اعمال چیست؟ خداوند در جواب فرمود! توکّل بر من و راضی بودن به آنچه قسمت بنده‌ام نموده‌ام… بعد در ضمن همین حدیث خداوند می‌فرماید: ای احمد آیا می‌دانی کدام وقت بنده به من نزدیک می‌شود.
حضرت فرمود: نه ای پروردگار من. خداوند فرمود: موقعی که گرسنه و یا در سجده باشد.(فواید معنوی روزه)
4. خداوند متعال در حدیث قدسی می‌فرماید: «الصَّومُ لیِ و اَنا اُجْزی بِهِ» : روزه برای من است و من خودم پاداش او هستم، یعنی تقرب به من بهترین پاداش اوست.» (فواید معنوی روزه)
ب- روزه سبب تثبیت اخلاص می شود؛ از عالی‏ترین مراحل تکامل معنوی اخلاص است. در اثر اخلاص، قلب مرکز تابش نور الهی می‏گردد و حکمت و دانش از قلب بر زبان جاری می‏شود. در این باره روایاتی نیز وجود دارند:
1. حضرت زهرا (سلام الله علیها) می‏فرماید: «… فرض الله الصیام تثبیتا للاخلاص؛ خداوند روزه را برای تثبیت اخلاص واجب کرد».
2. امام علی (علیه السلام ) در روایتی می فرماید: «فرض الله الصیام ابتلاءً لاخلاص الخلق ؛ خداوند روزه را واجب کرد تا به وسیله آن اخلاص مردم را بیازماید». از این روایات استفاده می‏شود که روزه با اخلاص رابطه خاصی دارد.
ج- روزه سبب مهار شهوات می شود:
1. رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در این رابطه می فرمایند:«کسی که تمکّن مادی دارد ازدواج کند وگرنه با روزه گرفتن طغیان برخی از غرایز را مهار نماید.»
2. امام رضا(علیه السلام) نیز می فرماید: روزه گرفتن عامل شکسته شدن شهوت است و روزه انواع شهوات (لعب، لهو، زینت، تفاخر و تکاثر) را تعدیل می کند.
د- علاوه بر تقرب به خدا، تثبیت اخلاص و مهار شهوات، روزه انسان را به نظم و قناعت و صبر و سایر فضائل عادت می دهد. روزه سبب تقویت روح ایمان در انسان می شود که در قرآن با عبارت «لعلکم تتقون»  به آن اشاره شده است. انسانی که تنها به خاطر خدا و در راه او روزه می گیرد، بهترین و بالاترین نتیجه را خواهد گرفت؛ چرا که به وسیله تربیت نفس و ایستادگى در مقابل تمایلات جسمانى و تسلط بر نفس سرکش اماره، آنچنان اراده ای پیدا می کند که چه بسا هیچ دستور اخلاقى و تربیتى دیگرى نمى تواند این اثر را داشته باشد. انسان سست اراده، با یک لذت زود گذر و یک برخورد ساده، عنان اختیار را از دست می دهد و خود را در مسیر ضلالت می اندازد؛ ولى شخصى که اراده قوى دارد، در برابر مال دنیا، مقام دنیا، شهوات جنسى، غضب و مانند این ها مقاوم است و هیچگاه اسیر آنها نمی شود. بهترین شاهد این آثار کاهش آمار جرایم در ایام ماه مبارک رمضان با امساک از خوردن و آشامیدن و کنترل غرایز همراه با خلوص و قصد تقرّب است.(فواید معنوی روزه)
بزرگ ترین مانع پیشرفت معنوی بشر اشتغال به خوردن و آشامیدن و لذایذ بدنی است و بهترین عامل رشد روحی وی نزاهت و پرهیز از این امور است. روزه انسان را از اشتغال به مسائل مادی باز می دارد و فراغت بیشتری برای او فراهم می کند تا به راز آفرینش خود بیندیشد و زاد راهش را فراهم آورد. کم خوری و رعایت اعتدال از بهترین راه های طیّ مسیر کمال است، چنان که پرخوری از بزرگ ترین موانع کمال به شمار می آید. طی مسیر کمال و از جمله رسیدن به مقامات عالی علمی و نیز مشاهده ملکوت عالم، تنها از طریق علم آموزی به شیوه امروزی حاصل نمی شود؛ چرا که به گفته آیه الله جوادی آملی «ممکن نیست انسان به صرف درس خواندن و پرداختن به یک سلسله الفاظ و نقوش مکتوب و امواج ملفوظ به نورانیت علم که امری ماورای طبیعی و مجرد است راه یابد؛ زیرا محال است امری مادی موجب پیدایش امری مجرد شود. معلم حقیقی نه کتاب نویس است و نه گوینده. کتاب و استاد و درس همگی ابزار و مقدمات خوبی برای تحقق یافتن علمند. عمده سالک بودن، کم خوری و دوری از پرخوری و بدخوری است که انسان را به مشاهده ملکوتِ عالم می رساند.» بر همین اساس برخی از بزرگان فرموده اند: در فضیلت روزه همین بس که انسان روزه دار شبیه فرشتگان شود و غذای او چون فرشتگان جز تسبیح و تحمید حضرت حق تعالی چیز دیگری نیست.

دیگر فواید معنوی روزه

1: تقویت اخلاص:
اخلاص گوهری ازشمند است که حلال بسیاری از مشکلات و معضلات فردی و اجتماعی می‌باشد، و باعث می‌شود منیت‌ها از بین رفته و رفتار فریب‌کارانه و ظاهری که سرمنشاء بسیاری از معضلات اجتماعی است ریشه‌کن شود، روزه فرصتی است که انسان‌ها به وسیله آن هر گونه منیت را کنار بزنند و فقط برای رضایت خداوند سبحان سختی گرسنگی و تشنگی را به جان بخرند، امام علی (علیه‌السلام) می‌فرماید:
«خداوند …روزه را وسیله‏‌اى براى پرورش اخلاص بندگان، واجب کرد».

2: سپری در مقابل آتش دوزخ:
جهنم سوزان که تصورِ گرمای آن در دنیا مادی ممکن نیست، روزی مستکبران، کفار و گناه‌کاران را در آغوش خواهد گرفت، و آنان را به سخت‌ترین عذاب‌ها مبتلا خواهد کرد، در آن روز کسانی که در گرمای تابستان روزه گرفته‌اند دارای سپری قدرتمند خواهند بود، و به راحتی از جهنم عبور کرده و به بهشت می‌رسند، رسول خدا می‌فرماید:
«روزه سپری است در برابر آتش».

3: بهرهمندی از غذاهای بهشتی:
اطاعت از فرمان خداوند سبحان علاوه بر این که فواید بسیاری برای جسم و جان آدمی دارد و بسیاری از بیماری‌ها را از انسان دور می‌کند، باعث می‌شود که روح تقوا و خدا پرستی در او تقویت شده و سر منشاء بسیاری از اعمال خوب شود و همین اعمال و رفتار خداپسندانه انسان را به بهشت و غذاهای لذت بخش و گوارای آن می‌رساند، رسول خدا می‌فرماید:
«کسی که روزه او را از غذاهای مورد علاقه‌اش باز دارد برخدا ا‌ست که به او از غذاهای بهشتی بخورانند و از شراب‌های بهشتی به او بنوشاند».

4: سیرآبی در قیامت:
قیامت تجلیگاه اعمال و روحیات انسان در این دنیاست، در حقیقت سرمایه اصلى انسان در صحنه قیامت کارهائى است که از پیش فرستاده، برخی از چهره‌ه‏ا خندان و برخی دیگر عبوس و نگران هستند، برخی وحشت زده و برخی دیگر شاد و خندان هستند، برخی از تشنگی و گرسنگی توان راه رفتن و حتی ایستادن ندارند و برخی دیگر سیر و قدرتمند هستند، بله کسانی که در دنیا تشنگی و گرسنگی روزه را تحمل کرده‌اند در روز قیامت در ضمن  داشتن چهره‌ای شاد و خندان سیرآب و با نشاط هستند، رسول خدا می‌فرماید:
«خوشا به حال کسانى که براى خدا گرسنه و تشنه شده‌‏اند اینان در روز قیامت ‏سیر مى‏‌شوند».

5: بشارت و نوازش فرشتگان:
شنیدن خبرهایِ خوشِ مادی و معنوی، آرزوی هر انسانی است که گاه برای شنیدن آن حاضرند هدیه‌ای به بشارت دهنده بدهند، اما افراد روزه دار بدون این که هدیه‌ای به کسی داده باشند هر روز مورد بشارت هزاران فرشته الهی واقع می‌شوند، فرشتگان یکی یکی او را به رحمت الهی بشارت داده و دست نوازش به صورت روزه‌دار می‌کشند، امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرماید:
«هر کس که در روز بسیار گرم براى خدا روزه بگیرد و تشنه شود خداوند هزار فرشته را مى‏‌گمارد تا دست‏ به چهره او بکشند و او را بشارت دهند تا هنگامى که افطار کند».

6: شادی:
معمولا انسان‌ها برای ایجاد لحظات شاد و بیاد ماندنی و آرامش‌بخش، هزینه‌های بسیاری می‌کنند، برخی با گرفتن مهمانی‌های پرهزینه، برخی دیگر با ساز و آواز، برخی دیگر با مسافرت و هم نشینی با دیگران، و…اما انسان روزه دار با کمترین هزینه به شادی‌های واقعی و لذت بخش روحی دست می‌یابند که بخشی از آن در دنیا است و برخی دیگر در روز قیامت خواهد بود، امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرماید:
«براى روزه‎دار دو سرور و خوشحالى است: 1. هنگام افطار، 2. هنگام لقاء پروردگار، وقت مردن و در قیامت».

امید است همه ما در این ماه پرخیر و برکت گرسنگی و تشنگی زود گذر دنیا را با قدرت ایمان تحمل کنیم، تا بتوانیم به گوهری ارزشمند چون اخلاص رسیده و سپری محکم در مقابل آتش جهنم ایجاد کنیم، هزینه غذاهای بهشتی را به دست آورده و حتی در روز قیامت که هنوز به بهشت نرسیده‌ایم سیر باشیم، دست نوازش فرشتگان و بشارت‌های شادی آفرین آنان را در کنار شادی لقاء پرودگار تجربه کنیم.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن