نماز تراویح چیست

نماز تراویح

نماز تَراویح نمازهای مستحبی شب‌های ماه رمضان که اهل‌سنت به‌دستور عمر بن خطاب آنها را به جماعت می‌خوانند، اما شیعیان به‌جماعت خواندن آنها را بدعت می‌دانند. به گزارش منابع شیعه و سنی، نوافل ماه رمضان در دوره پیامبر(ص) و ابوبکر، فُرادا خوانده می‌شد؛ اما عُمَر در دوره خلافتش، دستور داد آنها را به جماعت بخوانند. اهل‌بیت(ع) به‌جاآوردن نوافل ماه رمضان به جماعت را بدعت می‌دانستند. برخی از فقها و بزرگان اهل‌سنت نیز این نماز را به صورت فرادا می‌خوانده‌اند.

نماز تراویح هر ساله در شب‌های ماه رمضان در مساجد اهل‌سنت، به‌ویژه مسجدالحرام و مسجدالنبی به جماعت خوانده می‌‌شود. فقهای اهل‌سنت درباره جزئیات و احکام آن اختلاف‌نظرهایی دارند.

وجه نامگذاری

نماز تراویح، نمازهای مستحبی است که اهل سنت در شب‌های ماه رمضان می‌خوانند.۱ منظور از تراویح، نشستن و استراحت کردن نمازگزار بعد از دو۲ یا چهار رکعت نماز در ماه رمضان است.۳ ازاین‌رو، به‌صورت مَجاز به دو یا چهار رکعت نماز نافله در ماه رمضان هم ترویحه گفته می‌شود؛ زیرا نمازگزاران، قیام در این نماز را طول می‌دهند و بعد از تمام‌شدن نماز برای استراحت می‌نشینند.۴

اهمیت و جایگاه

به جماعت یا فراداخواندن نافله‌های ماه رمضان از اختلافات فقهی شیعه و سنی است.۵ اهل‌سنت به‌جماعت خواندن این نماز را مشروع می‌دانند و هر ساله در شب‌های ماه رمضان آن را در مساجد به جماعت می‌خوانند،۶ اما علمای شیعه و برخی از علمای برجسته اهل‌سنت معتقدند به‌جماعت خواندن این نماز بدعت است.۷

نماز تراویح هر ساله در شب‌های ماه رمضان در مساجد اهل‌سنت، به‌ویژه مسجدالحرام و مسجدالنبی به جماعت خوانده می‌‌شود.نیازمند منبع

بدعت یا سنت؟

براساس منابع، عمر بن خطاب در سال چهاردهم قمری مردم را به‌جماعت خواندن نماز تراویح امر کرد.۸ بنا به نقل بخاری از عبدالرحمن بن عبدالقاری، عمر شبی به مسجد رفت و دید مردم به صورت فرادا نماز می‌خوانند و دستور داد مردم به ابی بن کعب اقتدا کرده و نماز را به جماعت بخوانند. او شب دیگری به مسجد رفت و وقتی دید مردم پشت سر یکی از قاریان نماز می‌خوانند، گفت: «نِعمَ البِدعَهً هذِهِ: این چه بدعت خوبی بود».۹

عمر بن خطاب افرادی چون معاذ بن حارث،۱۰ ابوبکر بن مجاهد۱۱ و سلیمان بن ابی‌حثمه عدوی را به عنوان امام جماعت نماز تراویح منصوب کرد.۱۲

از نظر فقهای اهل‌سنت، نماز تراویح بدعت مستحب و سنت است.۱۳ ابوحامد غزالی با تقسیم بدعت به پسندیده و ناپسند، نماز تراویح را بدعت پسندیده دانسته است.۱۴ ابن‌ابی‌یعلی از فقهای حنبلی معتقد است که عمر این سنت را نگذاشت، بلکه پیامبر(ص) این نماز را سنت کرد، آنجا که فرمود: خدا روزه ماه رمضان را واجب کرد و من قیام در این شهر را سنت کردم.۱۵

از نظر فقهای شیعه نمازهای نافله در ماه رمضان به صورت فُرادی خوانده می‌شود۱۶ و برپایی نوافل به‌‌جماعت بدعت است۱۷ و در زمان پیامبر(ص) این نماز به جماعت خوانده نمی‌شد.۱۸ شیخ طوسی جماعت خواندن نافله‌های رمضان را به اجماع علمای امامیه بدعت دانسته است.۱۹ به گفته علامه مجلسی، علمای شیعه در اینکه جایز نیست نافله‌های ماه رمضان را به جماعت خواند، اختلافی ندارند.۲۰

سیره اهل‌بیت

بنا به روایتی که از امام صادق(ع) نقل شده، زمانی که حضرت علی(ع) به خلافت رسید، از فرزندش امام حسن(ع) خواست مردم را از به جماعت خواندن نماز تراویح نهی کند. مردم بعد از شنیدن سخنان امام حسن(ع) با گفتن واعُمَراه، اعتراض کردند؛۲۱ حضرت علی(ع) نیز برای جلوگیری از فروپاشی لشکرش از این کار منصرف شد.۲۲

شماری از اصحاب ائمه(ع) همچون زراره، محمد بن مسلم و فُضیل از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) در مورد حکم به‌جماعت خواندن نماز نافله در ماه رمضان سؤال کردند؟ آنها نیز با استناد به سیره پیامبر(ص) به جماعت خواندن این نماز را بدعت معرفی کردند.۲۳ همچنین در روایتی که از امام رضا(ع) درباره رکعات و چگونگی نوافل ماه رمضان نقل شده است حضرت با استناد به سخن پیامبر(ص)، فرمود: نماز نافله را نمی‌توان به جماعت خواند و پیامبر تا پایان عمر نوافل را فرادا می‌خواند.۲۴

احکام

برخی از احکام نماز تراویح از این قرار است:

گفتن اذان و اقامه،۴۲ بلندگفتن بسمله۴۳ و فرستادن صلوات بر پیامبر(ص)۴۴ از دیگر احکام این نماز است.

در منابع اهل‌سنت احکام نماز تراویح بیان شده است۴۵ سرخسی (درگذشت۴۸۳ق) در کتاب المبسوط دوازده فصل را به این نماز اختصاص داده است.۴۶

ختم قرآن

برخی از بزرگان اهل‌سنت توصیه به ختم قرآن در رکعت‌های نماز تراویح کرده‌اند. نمازگزاران برای ختم قرآن در رکعت‌های نماز تراویح، از رکوعات قرآنیادداشت ۱ استفاده می‌کنند.۴۷ برخی علت تقسیم‌بندی رکوعات قرآن را با نماز تراویح مرتبط می‌دانند.۴۸

کتاب‌شناسی

درباره نماز تراویح کتاب‌های متعددی منتشر شده است.

«صلاه التراویح سنه مشروعه او بدعه محدثه» اثر جعفر باقری،۴۹ و «صلاه التراویح بین السنه و البدعه»، تألیف نجم‌الدین طبسی۵۰ از آثاری است که نویسندگان شیعه در بررسی و نقد نماز تراویح نوشته‌اند.

همچنین «تراویح»، اثر امام حسام‌الدین عمر بن عبدالعزیز،۵۱ «المصابیح فی صلاه التراویح»، نوشته عبدالرحمن سیوطی،۵۲ «نور المصابیح فی صلاه التراویح» اثر علی بن عبدکافی سُبکی۵۳ و «اقامه البرهان علی کمیه التراویح فی رمضان»، تألیف عبدالرحمن بن عبدالکریم زبیدی از آثاری است که اهل‌سنت درباره نماز تراویح نوشته‌اند.۵۴

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

دفتر میهمان

تماس با ما

برای تماس با ما می توانید از طرق زیر اقدام کنید:

ارسال به دوستان

نرم افزار استخاره با توجه به نظرات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی )

دکمه بازگشت به بالا