Ultimate magazine theme for WordPress.

حضور قلب در نماز

پرسش: حضور قلب در نماز یعنی چه و چگونه حاصل میشود؟ عوامل حضور قلب در نماز را ذکر کنید و آثار آن چیست؟ و نظر بزرگان مانند آیت الله بهجت درباره حضور قلب در نماز را بیان کنید؟ چند آیه و احادیث حضور قلب در نماز ذکر کنید؟ و همچنین چند کتاب در زمنیه حضور قلب را معرفی کنید pdf .

حضور قلب در نماز

از بین عبادات، حضور قلب در نماز، بیشتر مورد توجه عالمان اخلاق قرار گرفته است. به عقیده آنان، حضور قلب، روح نماز است.منظور از حضور قلب در نماز این است که قلب هنگام نماز، نزد نماز بوده و مشغول به چیزی که او را غافل می‌کند، نباشد. برخی معتقدند همین که نمازگزار متوجه نماز و عبارات آن باشد، در تحقق حضور قلب کافی است. وی با تکیه به برخیروایات بر این باور است؛ نمازی که لااقل یک‌دهم آن با حضور قلب خواننده نشود، مورد قبول نیست.

برخی حضور قلب را از شروط صحت نماز می‌دانند و معتقدند نماز بدون حضور قلب مورد قبول نیست. اما برخی فقها، حضور قلب در نماز را شرط ندانسته و برخی نیز حضور قلب، هنگام تکبیره الاحرام را کافی دانسته‌اند. به باور علامه مجلسی، نماز بدون حضور قلب، انسان را از عقوبت نجات می‌دهد؛ اما به درجات عالی کمال نمی‌رساند. به عقیده وی، حضور قلب در نماز تابع حال انسان است؛ هرچه انسان در مراتبیقین و معرفت کامل‌تر باشد، حضور قلبش بیشتر است. همچنین معتقد است توجه به عبادت دیگر در نماز منافاتی با حضور قلب ندارد.

عوامل حضور قلب در نماز

1- عمده توجه و حضور در نماز پرهیز از گناه است زیرا عامل مؤثر در دوری قلب از خدا و عدم اقبال به عبادت معصیت است
2- انتخاب مکان مناسب ، حضور در جماعات و مساجد و هر جای که ذهن انسان کمتر مشغول بشود
3- آشنایی با معانی نماز و فلسفه ارکان مخصوص آن
4- انجام مستحبات و مقدمات ورود به نماز مخصوصاً مثل توجه به وقت نماز
5- هر جا توجه غافل شد بلا فاصله توجه را به بقیه نماز برگرداند
6- تضرع و در خواست از خدای متعال که ما را اهل نماز کند انشاء الله

سوال از آیت الله بهجت درباره حضور قلب در نماز

سؤال: اجمالاً بفرمایید حضور قلب چگونه حاصل می‌شود؟

جواب آیت الله بهجت: باسمه تعالی، اگر مقصود حضور قلب است، با نوافل و عبادات مستحبه تحصیل می‌شود و از آن جمله، تبدیل فرادی به جماعت است. و تحصیل حضور قلب به این می‌شود که در اوقات غفلت به خودش فشار نیاورد و در اوقات حضور اختیاراً آن را از دست ندهد. (به‌سوی محبوب، ص۶۲)

مراتب حضور قلب در نماز

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی مراتبی برای حضور قلب در نماز می‌شمارد که بدین شرح است:

  • گاهی نمازگزار توجه دارد که در محضر خدا ایستاده است.
  • گاهی فکر نماز گزار متوجه به اداء حروف و کلمات عربی است
  • گاهی توجه نمازگزار به صحیح انجام دادن افعال نماز است؛ مانند قیام، رکوع، سجده.
  • گاهی نیز فکرش متوجه معنائی از افعال و اقوال است.

همچنین برخی توجه به اسرار نماز (توجه به حقیقت تکبیر، تسبیح، توحید و تقدیس) و نفوذ معارفِ کلمات به قلب و کشف و شهود را از دیگر مراتب حضور قلب دانسته‌اند.آیت الله مجتبی تهرانی نیز برای حضور قلب مراتبی از جمله مرتبه علمی، ایمانی، شهودی و فنایی بیان کرده است.

احادیث حضور قلب در نماز

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: بعضى از نمازها قبول مى‏شود نصفش یا ثلثش یا ربعش یا خمسش- تا عشرش. و بعضى از نمازها چون جامه کهنه پیچیده مى‏شود و به روى صاحبش زده مى‏شود. و از نماز تو مال تو نیست مگر آن که به قلبت اقبال به آن کنى‏[بحارالانوار، ج 81، ص 260، کتاب الصلوه، ابواب الصلوه باب 2، حدیث 22.].

و حضرت باقر علیه السلام فرمودند: رسول خدا فرمود: وقتى بنده مؤمن به نماز بایستد خداى تعالى‏ نظر به سوى او کند- یا فرمودند خداى تعالى‏ اقبال به او کند- حتى منصرف شود. و رحمت از بالاى سرش سایه بر او افکند و ملائکه فرو گیرند اطراف و جوانب او را تا افق آسمان و خداى تعالى ملکى را موکّل او کند که بایستد بالاى سر او و بگوید: اى نمازگزار، اگر بدانى کى نظر مى‏کند به سوى تو و با کى مناجات مى‏کنى، توجّه به جایى نمى‏کنى و از موضعت جدا نمى‏شوى هرگز[مستدرک الوسائل، کتاب الصلوه، ابواب افعال الصلوه، باب 2، حدیث 22.].

و از حضرت صادق علیه السلام منقول است که جمع نمى‏شود اشتیاق و خوف در دلى مگر آن که بهشت بر او واجب شود. پس وقتى نماز مى‏خوانى، اقبال کن به قلب خود به خداى عزّ و جلّ؛ زیرا که نیست بنده مؤمنى که اقبال کند به قلبش به خداى تعالى در نماز و دعا مگر آن که قلوب مؤمنین را خداى تعالى به او اقبال دهد و با دوستى آنها او را تأیید کند او را به بهشت برد[وسائل الشیعه، ج 4، ص 687، کتاب الصلوه، ابواب افعال الصلوه باب 3، حدیث 3.].

و از حضرت باقر و صادق علیهما السلام مروى است که فرمودند: نیست از براى تو از نمازت مگر آنچه را که اقبال قلب داشته باشى در آن؛ پس، اگر به غلط بجا آورد تمام آن را یا غفلت از آداب آن کند، پیچیده شود آن و به روى صاحبش زده شود.[وسائل الشیعه، ج 4، ص 687، کتاب الصلوه، ابواب افعال الصلوه باب 3، حدیث 1.]

و از حضرت باقر العلوم علیه السلام روایت شده که همانا بالا مى‏رود از نماز بنده از براى او نصف یا ثلث یا ربع یا خمسش؛ پس، بالا نمى‏رود براى او مگر آنچه را اقبال به قلب نموده است بر آن. و ما مأمور شدیم به نافله تا تتمیم شود نقص فرایض به آن‏[علل الشرائع، ج 2، ص 327، باب 24، حدیث 2.].

مطالعه کتاب های زیر جهت حضور قلب در نماز

1-اسرار نماز امام خمینی فصل وقت
2- کتاب اسرار الصلاهً میرزا ملکی تبریزی
3- پرتو از نماز آقای قرائتی
4- تفسیر نمونه ج 14

پرسش و پاسخ

avatar
  اشتراک  
اطلاع از