تفکر و اندیشه از منظر قرآن

تفکر و اندیشه از منظر قرآن

متن پرسش: لطفاً در مورد مفهوم تفکر و کیفیت نتیجه بخش بودن تفکر عمیق از منظر قرآن توضیح دهید .

متن پاسخ: تفکر را به معنای اندیشیدن1 یا فکر را به معنای: تجزیه و تحلیل مسائل مختلف برای راهیابی‏به عمق آنها و طریقی برای فهم بهتر و بیشتر دانسته ‏اند.2 تفکر عمیق، یعنی بررسی همه حیثیات ولایه ‏های یک مطلب؛ البته چنین تفکری نتیجه‏ بخش خواهد بود؛ زیرا جایی را برای سؤال و ابهام باقی نمی‏گذارد؛ امّا در تفکر سطحی که اندیشیدن از یک بُعد و یک جنبه است، پر واضح است که نقاط کور فراوانی باز هم باقی خواهد ماند. برای مطالعه بهتر و بیشتر در این باره، شما را به کتاب پیام قرآن جلد اول،که زیر نظر آیت الله مکارم شیرازی نگاشته شده و به کتاب “منشور جاوید” جلد چهارم، نگارش آیت الله جعفر سبحانی ـ بحث 24 ص 294 به بعد ارجاع می‏دهیم.

حتما بخوانید:  کور واقعی

آیت الله سبحانی در ص 295 می‏نویسند: به خاطر اهمیتی که فکر و اندیشه در شکوفایی کمالات انسان دارد، قرآن 47 بار روی کلمه “عقل”، 18 بار روی ماده “فکر”، 16 بار روی واژه “لُبّ” و چهار بار روی لفظ “تدبر” تکیه کرده و لفظ “نُهی” که با “عقل” مترادف و هم معنا است نیز دو بار آمده و “علم و دانش” که محصول به کار گرفتن فکر و اندیشه است، 779 بار با تمام مشتقاتش در قرآن وارد شده است.

آیت الله مکارم می‏نویسد: “در قرآن، تعبیرات فراوانی از این منبع [عقل و خرد] دیده می‏شود و آیات بسیاری از قرآن مجید همه انسان‏ها را برای “شناخت و معرفت” به “تفکر و اندیشه” دعوت می‏کند. تعبیراتی که در قرآن برای این منبع مهم معرفت به کار رفته، بسیار است؛ از جمله: 1. عقل؛ 2. لبّ (که جمع آن الباب است)؛ 3. فؤاد؛ 4. قلب؛ 5. نُهی؛ 6. صدر؛ 7. روح؛ 8. نفس. افزون بر این تعبیرات، تعبیرات دیگری درباره “کار عقل” نیز در قرآن وجود دارد؛ مانند: 9. ذکر؛ 10. فکر؛ 11. فقه؛ 12. شعور؛ 13. بصیرت؛ 14. درایت.”3 که تعبیر “نظر” را نیز باید بدان‏ها افزود. ولی در صفحه 156 می‏نویسد: از مجموع آیات چهارده گانه بالا نتایج ذیل به دست می‏آید: 1. قرآن، “عقل و خرد” انسان را به عنوان یکی از منابع اصیل معرفت شناخته و اهمیت فوق العاده‏ای برای آن قائل شده است. 2. قرآن، همگان را به تعقل و تفکر بیشتر در همه مسائل دعوت می‏کند. 3. قرآن، به ابعاد گوناگون روح آدمی، توجه خاصی کرده و روی هر یک از آنها تأکید می‏کند. 4. قرآن، فعالیت‏های روح را در زمینه ادراک واقعیات با تعبیرات مختلفی ذکر کرده و روی هر یک در جای خود تکیه می‏کند؛ ولی با این حال، قرآن موانع متعددی را برای ادراک صحیح عقلی بر شمرده است.

حتما بخوانید:  کور واقعی

پی نوشت: 1. ترجمان القرآن ـ جرجانی، ص 28. 2. پیام قرآن ـ مکارم شیرازی، ج 1/154. 3. پیام قرآن، ج اول، ص 140.

تفکر و اندیشه از منظر قرآن
امتیاز: 5 از 2 رای

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن