آیات محکم و متشابه در قرآن چیست؟

آیات محکم و متشابه

پرسش: آیات و محکم و متشابه در قرآن چیست؟ و چگونه آیات متشابه را با آیات محکم جمع کنیم تا در عین حال تعارضی میان آنها به وجود نیاید» ؟

آیات محکم و متشابه چیست؟

پاسخ: خداوند عزیز آیات قرآنش را به دو دسته تقسیم کرده است:

یک دسته از آنها برای همه انسان‏ها قابل فهم و روشن است و همه می‏دانند که خداوند در این گونه آیه‏ها چه می‏خواهد بگوید و بیشتر آیه‏های قرآن از این قبیل هستند و خداوند مهربان، نام این دسته از آیات قرآن مجید را “محکمات” گذاشته است. محکمات، به آیاتی می‏گویند که معنای آنها به قدری روشن است که هیچ کس بحثی در آنها ندارد؛ مثل آیه: “قل هو اللّه‏ احد؛ (اخلاص، 1) بگو خدای یگانه اوست.”

امّا معنای دسته‏ای دیگر از آیه ‏های قرآن برای همه روشن نیست و به خاطر تشابه آنها، احتمال‏های زیادی در آنها هست؛ به گونه‏ای که بعضی وقت‏ها انسان فکر می‏کند این آیه‏ها با آیه‏های دیگر قرآن در تعارض و ضدیت هستند؛ مثلاً خداوند در یک جا فرموده است: “یداللّه‏ فوق ایدیهم؛ (فتح، 10) دست خدا بالای دستهای آنها است”، و در جایی دیگر فرموده: “لیس کمثله شئ؛ (شوری، 11) هیچ چیزی همانند او نیست.”

حتما بخوانید:  وحی چیست؟ و تفاوت الهام با وحی در چیست؟

جمع بین آیات محکم و متشابه در قرآن

آیات محکم و متشابه قابل جمع هستند و هیچ گونه تعارضی با هم ندارند؛ زیرا: 1. خود خداوند در سوره آل‏عمران، آیه 7، آیه‏ های محکم را “ام‏الکتاب” یعنی اساس و اصل قرآن می‏نامد و به ما می‏گوید: برای فهمیدن معنای آیات “متشابه” به آیات محکم مراجعه کنید. امامان و پیشوایان معصوم هم مانند حضرت امام‏رضا علیه‏السلام فرموده‏اند: “مَن رَدّ متشابه القرآن الی محکمه هدی الی صراط مستقیم؛ کسی که آیات متشابه را به آیات محکم باز گرداند، به راه راست هدایت شده است.”1 2. خداوند حکیم در بخش دیگری از آیه 7، سوره آل‏عمران فرموده: “تأویل و هدف و مفهوم نهایی این آیات را دانشمندان ثابت قدم و راسخ، می‏دانند. و این دانشمندان و “راسخان در علم” امامان و پیشوایان معصوم علیهم‏السلام و علمای راستینند که با احکام، عقاید اسلامی و شرعی و به روش تأویل آیات متشابه آشنایی دارند. پس ما برای رفع تعارض ظاهری میان آیات محکم و متشابه باید به احادیث پیامبر و امامان‏معصوم علیهم‏السلام و همچنین به گفته‏ها و کتاب‏های علمای دینی مراجعه کنیم؛ مثلاً راسخان در علم، در تأویل و تفسیر و برای رفع تعارض میان آیه “یداللّه‏ فوق ایدیهم” و آیه “لیس کمثله شئ” فرموده‏اند: منظور از یداللّه‏ (دست خدا)، قدرت و عظمت خداوند است و قدرت خداوند از قدرت آنان برتر است.2

حتما بخوانید:  آیا قرآن مختص زمان و گروه خاصی است؟

پی نوشت ها: 1. تفسیر صافی، ملامحسن فیض کاشانی رحمه‏الله، ج 1، ص 319، مؤسسه‏الاعلمی، بیروت. 2. ر.ک: التمهید، آیت‏اللّه‏ معرفت، ج 3، انتشارات اسلامی ـ تفسیر المیزان، علامه طباطبایی رحمه‏الله، ج 3، ص 19ـ75، مؤسسه الاعلمی، بیروت ـ تفسیر نمونه، آیت‏اللّه‏ مکارم شیرازی و همکاران، ج 2، ص 430 ـ 443، انتشارات دارالکتب الاسلامیه.

آیات محکم و متشابه در قرآن چیست؟
امتیاز: 5 از 1 رای

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن