کمال چیست؟ راه رسیدن به کمال چیست؟

[kkstarratings]
متن پاسخکمال، به معنای تمام و در مقابل نقص است و انسان کامل کسی است که نواقص و عیب‏های خویش را برطرف ساخته و مراحل رشد را پیموده باشد. از پیامبر گرامی صلی‏الله‏علیه‏و‏آله سؤال شد: کمال چیست؟ فرمود: “خدا را در نظر داشتن و دارای اخلاق نیکو بودن”.1 کمال هر موجودی از جمله انسان، در عینیت بخشیدن و ظهور تمام استعدادهای نوعی اوست؛ ولی مقاصدی را که یک انسان در فرآیند زندگی دنبال می‏کند، همه یکسان و هم عرض و در یک رتبه نیستند، برخی مقدماتی و زمینه‏ساز هدفهای بالاترند و برخی نهایی و اصیل و برخی دیگر هدف‏های میانه و حد واسط میان هدف‏های مقدماتی و نهایی هستند: این سه هدف در طول یکدیگرند. انسانیت انسان زمانی به فعلیت می‏رسد که استعدادهایش شکوفا شود و به لذت بی‏پایان دست یابد. قرآن کریم می‏فرماید: “و من یطع الله و رسوله فقد فاز فوزا عظیما؛ (احزاب، 71) … و هرکس خدا و پیامبرش را فرمان برد، قطعا به رستگاری بزرگی نایل آمده است”. قرآن کریم، مصداق کمال نهایی را قرب به خدا می‏داند و این مقامی است که انسان به ذات اقدس الهی رهنمون می‏شود؛ در جوار رحمت الهی استقرار می‏یابد؛ چشم و زبان او می‏شود و به اذن خدا، کارهای خدایی می‏کند؛ “إنّ المتّقین فی جنّت و نهر * فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر؛ (قمر، 54 و 55) به راستی که پرهیزکاران در باغ‏ها و جویبار [بس باشکوه] در جایگاهی راستین نزد پادشاهی مقتدرند… .”2 انسان فقط در سایه ایمان و عمل صالح می‏تواند به قرب الهی برسد و آنچه روح عمل را تشکیل می‏دهد، عبادت است. خداوند متعال می‏فرماید: ” و ما خلقت الجنّ و الإنس إلاّ لیعبدون؛ (ذاریات، 56) و جن و انس را نیافریدم؛ جز برای آن که مرا عبادت کنند.” از جمله راه‏های دیگر هدایت به سوی کمال، آزمایش انسان در برابر سختی‏ها و گرفتاری‏ها است. قرآن می‏فرماید: “و هو الذی خلق السموت والأرض فی ستّه ایّام و کان عرشه علی الماء لیبلوکم ایّکم احسن عملاً …؛ (هود، 7) او کسی است که آسمان‏ها و زمین را در شش روز [= شش دوران] آفرید و عرش [حکومت] او، بر آب قرار داشت تا شما را بیازماید که کدام یک عملتان بهتر است …”3 پس در هر زمان و مکانی برای تمام انسان‏ها (چه زن و چه مرد) راه رسیدن به کمال باز و ممکن است. در برخی روایات، تمام کمال در اموری مانند تفقّه و ماهر شدن در دین و … تفسیر شده است.4 +========================== 1. ر. ک: معارف و معاریف، سید مصطفی حسینی دشتی، ج 8، ص 580 و 581، انتشارات مفید. 2. برگرفته ازسلسله دروس اندیشه‏های بنیادین اسلام: انسان‏شناسی، تهیه و تدوین مؤسسه آموزش و پژوهشی امام خمینی قدس‏سره، ص 132-136. 3. ر. ک: تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی و دیگران، ج 9، ص 24-26، انتشارات دارالکتب الاسلامیه. 4. ر.ک: میزان‏الحکمه، محمد محمدی ری شهری، ج 8، ص 456، مکتب الاعلام الاسلامی.

دکمه بازگشت به بالا