ایمان و تقوا چیست؟ راه تقویت ایمان چیست؟

الف  ) تقوا چیست ؟ ب ) ایمان چیست ؟ ج ) چگونه می توان تقوا داشت ، و راه تقویت ایمان کدام است ؟

متن پاسخالف) “تقوا” در اصل “وقوی” و اسم مصدر از فعل “اتّقی” از ماده وقایه است. واژه “تقوا” در لغت به معنای انجام کاری برای در امان ماندن از خطری است. “تقوا” در قرآن عامل سعادت و رستگاری انسان معرفی شده و رعایت آن، مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. تقوا در بینش قرآنی آن است که آدمی از خطری که از فعل اختیاری خود او نشأت می‏گیرد و متوجه سعادت ابدی اوست، بترسد و کاری کند که از آسیب آن در امان ماند؛ بنابراین در تقوا ویژگیهایی ملحوظ است: 1. خطر پرهیز شده، ازناحیه فعل اختیاری خود شخص است؛ 2. آن خطر متوجه سعادت ابدی انسان است؛ 3. شخص در حقیقت از خداوند می‏ترسد و در برابر او تقوا می‏ورزد.1 ب) ایمان، عمل و تصدیق قلبی همراه با اطمینان خاطر و عامل اصلی سعادت انسان است.2 ایمان، در صورت فراهم بودن شرایط می‏تواند مستلزم عمل صالح نیز باشد و در برخی روایات آمده که امام صادق علیه‏السلامفرمود: … الایمان عمل کله …؛ ایمان تمامی‏اش عمل است …”3 ج) برخی از امور و دستورها که می‏تواند تأثیر فراوانی در مبارزه با رذایل اخلاقی و تقویت اصول فضایل اخلاقی و تقوا و ایمان داشته باشد، عبارتند از: 1. پاک بودن محیط: خداوند متعال می‏فرماید: “والبلد الطیّب یخرج نباته باذن ربّه و الذی خبث لا یخرج الا نکدا کذلک نصرّف الأیـت لقوم یشکرون؛ (اعراف، 58) سرزمین پاکیزه [و شیرین]، گیاهش به فرمان پروردگار می‏روید؛ اما سرزمین‏های بدطینت [و شوره‏زار]، جز گیاه ناچیز و بی‏ارزش، از آن نمی‏روید، این گونه آیات [خود] را برای آنها که شکر گزارند، بیان می‏کنیم”. بی‏تردید محیط اجتماعی انسان، در روحیات و اعمال او اثر فراوانی دارد؛ زیرا انسان بسیاری ازصفات خود را از محیط کسب می‏کند. محیط‏های پاک، غالبا افراد پاک پرورش می‏دهد و محیط‏های آلوده، نیز غالبا افراد را آلوده می‏کند. 2. نقش معاشران و دوستان: خداوند در سوره فرقان از زبان ستمکاران می‏گوید: “… ای کاش با رسول [خدا] راهی برگزیده بودم! ای وای بر من! کاش فلان [شخص گمراه] را دوست خود انتخاب نکرده بودم! او مرا از یادآوری [حق ]گمراه ساخت…” (فرقان، 27 و 28) معمولاً دوستان و معاشران ناباب و آلوده، باعث آلودگی افراد پاک می‏شوند؛ گرچه عکس این مسأله نیز صادق است. پیامبر اکرم صلی‏الله‏علیه‏و‏آله می‏فرماید: “المرءُ علی دین خلیله و قرینه” انسان بر همان دینی است که دوست و رفیقش از آن پیروی می‏کند.4 3. تأثیر تربیت خانوادگی و وراثت در اخلاق: کانون خانواده اولین مرکز آموزش و پرورش است و بسیاری از زمینه‏های مسایل اخلاقی در آنجا رشد می‏کند و بدیهی است که اگر محیطِ خانه سالم باشد، فضایل اخلاقی و تقوا و ایمان رشد و تحکیم می‏یابند. 4. علم و آگاهی: این عامل نیز در تقویت و افزایش ایمان و تقوا مؤثر است و معرفت و شناخت با فضایل اخلاقی در ارتباطند؛ زیرا جهل، سرچشمه فساد و انحراف، بی‏بند و باری، عامل حسادت، تعصب و لجاجت، عامل سوء ظن و بدبینی، بی‏ادبی، نفاق و .. می‏باشد و بیشتر دوزخیان جاهلانند.5 5. یکی دیگر ازراه‏های تقویت و تحکیم تقوا و ایمان، عمل به دستورهای خداوند؛ یعنی انجام واجبات و ترک محرمات است؛ چنان که امام صادق علیه‏السلام فرمود: “… الایمان عمل کله …؛ ایمان، تمامی‏اش عمل است.”6 انسان، برای تقویت فضایل اخلاقی باید گام‏های عملی مانند: توبه، مشارطه، مراقبه، محاسبه، معاتبه و معاقبه را بردارد.7 +======================== 1. ر. ک: اخلاق در قرآن، آیت الله مصباح یزدی، ج 1، ص 53 و 54، انتشارات پارسایان، قم. 2. ر. ک: اخلاق در قرآن، همان، ص 82. 3. بحارالانوار، علامه مجلسی ره، ج 66، ص 23، داراحیاءالتراث العربی، بیروت. 4. اصول کافی، ثقه‏الاسلام کلینی، ج 2، ص 360، باب مجالسه اهل المعاصی، حدیث 3، دارالتعارف للمطبوعات. 5. ر. ک: اعراف، 179. 6. بحارالانوار، همان. 7. جهت اطلاع بیشتر، ر. ک: پیام قرآن ـ اخلاق در قرآن ـ آیت الله مکارم شیرازی و دیگران، ج 1، ص 61-397، مدرسه امام علی بن‏ابیطالب علیه‏السلام.

دکمه بازگشت به بالا