عالم ذر چیست؟ (تفسیر آیه 172 سوره اعراف)

عالم ذر چیست | تفسیر آیه 172 سوره اعراف درباره عالم ذر

با توجه به آیه 172 ، سوره مبارک اعراف ، خواهشمندم توضیح کامل و جامعى درباره «عالم ذر» بفرمایید .
خداوند متعال می فرماید: «و إذ أخذ ربّک من بنیءادم من ظهورهم ذرّیّتهم و أشهدهم علی أنفسهم الست بربّکم قالوا بلی شهدنا ان تقولوا یوم القیمه انّا کنا عن هذا غفلین * أو تقولوا انما اشرک ءاباؤنا من قبل و کنّا ذریه من بعدهم افتهلکنا بما فعل المبطلون ; (اعراف ، 172 و 173) و هنگامی را که پروردگارت از پشت فرزندان آدم ، ذریّه آنان را برگرفت و ایشان را برخودشان گواه ساخت که آیا پروردگار شما نیستم ؟ گفتند: «چرا ، گواهی دادیم » تا ]مبادا[ روز قیامت بگویید ما از این ]امر [غافل بودیم .» یا بگویید که پدران ما قبلا شرک ورزیدند و ما نسلی بعد از ایشان ]و دنباله رو آنان [ بودیم ; پس آیا ما را به واسطه کارهای باطل گرایان ، تباه می سازی ؟» این آیه مبارک بیانگر توحید فطری است و از پیمان نخستین ، و عالمی به نام «عالم ذر» حکایت دارد . در مورد تفسیر آیه مذکور و چگونگی «عالم ذر» میان مفسران اختلاف های فراوان وجود دارد ، و صاحب «تفسیر موضوعی پیام قرآن » هفت نظریه درباره «عالم ذر» مطرح کرده و به تفصیل درباره آن سخن گفته است .

در مضمون روایات اسلامی نیز ـ هر چه تعداد آنها زیاد است ـ تفاوت های زیادی مشاهده می شود; امّا در مجموع ، نکته قابل اثبات ، وجود عالم و نشئه ای مقدم بر این نشئه است که انسان در آن عالم ، به خدای یگانه نوعی معرفت پیدا کرده ; آن جا که فرموده : «الست بربکم » و انسان ها پاسخ داده اند: «بلی شهدنا» . این گفتگو ، به گونه ای رخ داده که جای عذر و ادعای اشتباه در تطبیق باقی نمانده است . به نظر می رسد چنین رویارویی و مکالمه حضوری و عذر براندازی که خطای در تطبیق را هم نفی می کند ، جز با علم حضوری و شهود قلبی حاصل نمی شود و مؤید آن ، روایات زیادی مشتمل بر تعبیرهای «رؤیت » و «معاینه » است ; چنان که امام باقر(ع ) فرمود: «فعرفهم و أراهم نفسه و لولا ذلک لم یعرف أحد ربّه ; ]خداوند[ آنها را به خودشان شناساند و خودش را نیز به آنها نشان داد ، و اگر چنین نبود ، هیچ کس خدای خویش را نمی شناخت .»

در تفسیر علی بن ابراهیم قمی نقل شده که به حضرت (ع ) عرض کردم : «معاینه کان هذا ؟ قال : نعم ; این معارفه به صورت دیدن بوده است ؟ !]امام (ع ) [فرمود: بله » . و باز از آن حضرت نقل شده که فرمود: ولولا ذلک لم یدر أحد من خالقه و رازقه ; اگر چنین نبود ، هیچ کس نمی دانست خالق و رازقش کیست » .

بنابراین ، عالم ذر عالمی بوده که انسان قبل از آمدن به این دنیا در آن جا بوده ; البته تعبیر «قبل » و «بعد» به مفهوم زمانی آن نیست .

منابع: 1 . ر .ک : پیام قرآن ، آیت الله مکارم شیرازی و دیگران ، ج 3 ، ص 107 ـ 119 ، انتش 1 . اصول کافی ، شیخ یعقوب کلینی ، ج 2 ، ص 15 ، دارالتعارف للمطبوعات ، بیروت . 1 . تفسیر قمی ، علی بن ابراهیم قمی ، ج 1 ، ص 274 ، انتشارات دارالسرور ، بیروت . 1 . تفسیر قمی ، همان . 1 . جهت اطلاع بیشتر ر .ک : پیام قرآن ، همان ـ تفسیر المیزان ، علامه طباطبایی(ره

دکمه بازگشت به بالا