وظیفه ما در برابر قرآن چیست؟

وظیفه ما در برابر قرآن

ما مسلمانان درباره قرآن چه وظایفی داریم؟
برخی از وظایف ما مسلمانان درباره قرآن عبارت است از:

1 . یادگیری قرآن : رسول گرامی(ص ) در این باره می فرماید: «بهترین شما کسی است که قرآن را بیاموزد و آن را به دیگران نیز یاد دهد» .1

2 . قرائت قرآن : پیامبر گرامی(ص ) می فرماید: «خانه های خود را با تلاوت قرآن نورانی کنید» .2 قرائت قرآن ، آدابی دارد که به برخی از آنها اشاره می شود:

الف ) مسواک زدن که پیامبر(ص ) بر آن دستور داده است ;3

ب ) وضو و طهارت داشتن هنگام تلاوت قرآن ;4 ج ) پناه بردن به خداوند پیش از قرائت قرآن : قرآن کریم می فرماید: «وقتی قرآن می خوانی ، از ]شرّ [شیطان رانده شده به خداوند پناه ببر» . (نحل ، 98)

د) قرائت از روی قرآن که پیامبر(ص ) فرمود: «قرائت قرآن از روی مصحف بهترین اعمال امّت من است » .5

هـ) قرائت قرآن با صدای خوش که خاتم پیامبران (ص ) فرمود: «هر چیزی زیوری دارد و زیور قرآن ، صوت نیکو است .»6

و) قرائت قرآن همراه با خشوع : قرآن می فرماید: «آیا وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل شده ، خاشع گردد ؟» (حدید ، 16) ز) قرائت همراه با حزن و با حالت اندوه : پیامبر خدا(ص ) فرمود: «براستی قرآن همراه با حزن نازل شده است ; بنابراین ، هنگامی که قرآن می خوانید گریه کنید و اگر گریه نکردید ، حالت گریه به خود بگیرید» .7

ح ) تلاوت قرآن همراه با ترتیل : قرآن می فرماید: «و رتّل القرءان ترتیلاً; (مزمل ، 4) قرآن را با دقّت و تأنّی بخوان .»

3) تدبّر در قرآن ; یعنی قاری قرآن تنها به خواندن الفاظ ، بدون توجه به معانی آن ، اکتفا نکند; بلکه همراه با قرائت آن در معانی قرآن اندیشه کند . از آیاتش پند گیرد; چنان که امیرمؤمنان علی(ص ) در وصف پرهیزکاران می فرماید: آنان در شب به پا خاسته و قرآن را شمرده و با تدبّر تلاوت می کنند . جان خویش را با آن محزون می سازند و دوای درد خود را از آن می گیرند . هرگاه به آیه ای برسند که در آن تشویق باشد ، با علاقه و امید به آن روی می آورند و روح و جانشان با شوق بسیار در آن خیره می شود و آن را همواره «نصب العین » خود می سازند ، و هرگاه به آیه ای برخورد کنند که در آن بیم باشد ، گوش های دل خود را برای شنیدن آن باز می کنند و صداهای ناله و برخورد زبانیه های آتش در گوششان طنین انداز است .9

4 . عمل به قرآن که مهم ترین موارد است . پیامبراکرم (ص ) فرمود: «رُبّ تال للقرآن و القرآنُ یَلْعَنُه »8 ، بسا کسانی که قرآن را تلاوت می کنند; در حالی که قرآن بر آنها لعن و نفرین فرستد .

5 . حفظ قرآن : پیامبر گرامی اسلام (ص ) فرمودند: «لایعذب اللّه قلباً وعی القرآن ; خداوند قلبی را که ظرف قرآن باشد ، عذاب نمی کند» .10 امام صادق (ع ) فرمودند: «کسی که حافظه اش ضعیف باشد و با رنج و زحمت ، قرآن را حفظ کند ، اجرش دوچندان باشد .»11 برای مأنوس شدن با قرآن ، داشتن برنامه ای منظم و روزانه برای قرائت قرآن و حتی الامکان تکلّم قرآنی مفید است و برای فهمیدن قرآن ; علاوه بر فراگیری علوم مقدماتی ، باید از تفاسیری که در پاسخ اول گذشت مدد جست ; البته از خود قرآن مجید هم می شود سیری برای فهم قرآن به دست آورد: «و لقد یسرنا القرءان للذکر فهل من مدّکر» (قمر ، 17) که اشاره می فرماید قرآن برای پندآموزی ، آسان شده است ; منتها باید «پند گیرنده » ای باشد . بعد از این که پند گیرنده یافت شد ، باید دانست قرآن کتابی است که «لایمسّه إلاّ المطهّرون » (واقعه ، 79) جز پاک شدگان بر آن دست نزنند ]و بهره ای نمی توانند بگیرند[ و پس از آن نوبت به ترتیل قرآن می رسد: «و رتّل القرءان ترتیلا» (مزمل ، 4) و سپس نوبت به تدبر در قرآن می رسد: «افلایتدبرون القرءان أم علی قلوب أقفالها» (محمد ، 24) و تقوای الهی مرحله بعدی این سیر است : «اتقوا الله و یعلمکم الله» (بقره ، 282) که تدبر در قرآن و عمل به آن ، انسان را به تقوای الهی می رساند و این تقوا باعث می شود که ابواب علوم از طرف خداوند متعال به سوی انسان گشوده شود و.. . .

 

پی نوشت ها: 1. بحارالأنوار، علامه مجلسی رحمه‏الله، ج 89، ص 186، نشر احیاء التراث، بیروت.

2. کافی، محمدبن‏یعقوب کلینی، ج 2، ص 574، باب 461، حدیث 1، نشر دارالتعارف، بیروت.

3.بحار، ج 89، ص 213.

4. ر.ک: بحارالأنوار، ج 89، ص 210، حدیث 2.

5. بحارالأنوار، ج 89، ص 202.

6. کافی، ج 2، ص 615.

7. جامع‏الأخبار، ص 57 ـ بحارالأنوار، ج 92، ص 210 و 216.

8. نهج‏البلاغه، خطبه 193 ـ معجم‏المفهرس، ص 12، نشر مؤسسه امیرالمؤمنین علیه‏السلام.

9. جامع‏الأخبار، 56.

10. بحارالأنوار، علامه مجلسی رحمه‏الله، ج 89، ص 178، داراحیاء التراث، بیروت.

11. همان، ص 187.

دکمه بازگشت به بالا