مجوس و صابئین در قرآن

مجوس، زردشت و صابئن در قرآن

مقصود قرآن از کلمه «مجوس » و «الصابئین » چیست و امروزه به چه دین و آیینی گفته می شود و در کجای قرآن از آن دو کلمه استفاده شده است ؟
واژه مجوس تنها یک بار در قرآن آمده است. (حج، 17) دلایل مختلفی ـ از جمله این که نام آنها در قرآن کنار ادیال آسمانی و در برابر مشرکان قرار گرفته است ـ نشان می‏دهد آن‏ها دین و کتاب و پیامبری داشته‏اند. در این باره، روایاتی نیز وارد شده است؛ چنان که در روایتی از پیامبر گرامی اسلام صلی‏الله‏علیه‏و‏آله می‏خوانیم: «مجوس، پیامبر و کتاب آسمانی داشتند؛ پیامبرشان را به قتل رساندند و کتاب او را آتش زدند».1

مجوس و زردشت در قرآن

امروزهم مجوسبه پیروان زردشت گفته می‏شود و یا دست کم پیروان زردشت، بخش مهمی از آنان را تشکیل می‏دهند. (برخی از محققان، مراد از مجوس را پیروان «مانی» می‏دانند؛ چرا که آیین مانوی در عربستان، پیش از اسلام رواجی داشته و اعراب مانویان را به نام مجوس می‏شناخته‏اند. «شهرستانی» نیز در کتاب «ملل و نحل»، مجوس را اعم از زردشتی می‏داند و این ملت را به سه فرقه «کیومرثیه» و «زروانیه» و «زرتشتیه» تقسیم کرده است.2

البته تاریخ خود زردشت چندان روشن نیست و دوران او را قرن‏ها پیش از میلاد دانسته‏اند. از عقاید آنان نیز مطالب زیادی در دست نیست؛ ولی چیزی که امروزه بیش از همه شهرت دارد، مسئله اعتقاد به دو مبدأ «خیر و شر» و یا «نور و ظلمت» است؛ به این ترتیب که خدای نیکی‏ها «اهورا مزدا» و خدای شر و ظلمت را «اهریمن» می‏دانند و به عناصر چهارگانه، به ویژه «آتش» احترام بسیار می‏گذارند تا آن جا که آن‏ها را «آتش پرست» می‏خوانند و هر جا آن‏ها هستند، آتشکده‏ای کوچک یا بزرگ نیز وجود دارد.3

حتما بخوانید:  صابئين چگونه آئيني است و آيا در عصر حاضر داراي پيرو مي‌باشد؟

صابئین در قرآن

صابئین: واژه «صابئین» دوبار در قرآن آمده است: (بقره، 62؛، حج، 17) واژه صابئین مشتق از مصدر «صبأ» و به معنای کسانی است که از دین خارج شده و به دین دیگری گرویده‏اند. برخی از پژوهشگران آن را مشتق از ریشه عبری «ص ـ ب ـ ع) به معنای فرو رفتن در آب (و به اصطلاح تعمید کنندگان) دانسته‏اند و این گفته دور از اعتقاد آن‏ها نیست؛ چرا که صابئین برای آب، احترام خاصی قائلند؛ وجوه دیگری نیز گفته شده است.4

ذکر صابئین در ردیف مؤمنان و یهود و نصارا نشان می‏دهد که آنان مردمی متدین به یکی از ادیان آسمانی بوده و به خداوند و قیامت نیز ایمان داشته‏اند. درباره چونگی آیین و اعتقاد صابئین، بین مفسران و علمای ملل و نحل اختلاف است. علت اختلاف درباره این طایفه آن است که آنان اصرار زیادی در نهان داشتن آیین خود دارند و از تبلیغ دین خود منع می‏کنند. به نظر برخی از محققان، آنان پیروان حضرت یحیی بن زکریا ـ علی‏نبیناوآله‏وعلیه‏السلام ـ هستند که به انحراف کشیده شده‏اند. برخی از محققان نیز صابئین را از نظر محل سکونت و عقاید و کیفیت پیدایش به دو دسته تقسیم کرده‏اند: یکی صابئین موحد که از یهودیت و یا مسیحیّت به پرستش کواکب میل کرده‏اند و دیگر صابئین مشرک که از ابتدا، آیینشان ستاره پرستی بوده است.

حتما بخوانید:  آیا زرتشتیان هم خدا را عبادت می کردند؟

البته تقسیمات دیگری نیز درباره صابئین از سوی پژوهشگران مطرح است که به جهت رعایت اختصار از بازگو کردن آن‏ها خودداری می‏کنیم.5 ناگفته نماند که شماری از پیروان این آیین، هم اکنون در خوزستان (کنار رود کارون) و اهواز، خرمشهر، آبادان و شادگان به سر می‏برند. جمعیت آنان رفته رفته کم شده، آیینشان رو به انقراض است.6

پی نوشت ها: 1. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی رحمه‏الله، ج 11، باب 49، ص 96 – 98، دار احیاء التراث العربی. 2. ر.ک: اعلام القرآن، دکتر محمد خزائلی، ص 547، امیر کبیر / الملل والنحل، شهرستانی، ج 1، ص 233 – 243، دار المعرفه، بیروت. 3. ر.ک: تفسیر نمونه، ج 14، ص 44 و 45 . 4. ر.ک: اعلام القرآن خزایلی، صابئین / لغت نامه دهخدا. 5. ر.ک: اعلام القرآن خزایلی، صابئین. 6. ر.ک: تفسیر نمونه، ج 1، ص 288 ـ 291 / ملل و نحل، مذهب صابئین / قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، مدخل صابی / تفسیر کوثر، یعقوب جعفری، ج 1، ص 192 ـ 242، انتشارات هجرت / پژوهشی درباره صابئین مؤلف.

مجوس و صابئین در قرآن
امتیاز: 5 از 1 رای

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن