نام پدر حضرت ابراهیم چیست؟

نام پدر حضرت ابراهیم چیست؟

نام پدر حضرت ابراهیم

با توجه به آیه مبارکه 74 از سوره انعام ، نام پدر حضرت ابراهیم (ع ) چیست ؟ اگر آزر ـ که در آیه به «ابیه » خطاب شده ـ عموی حضرت ابراهیم (ع ) است ، پس ضمیر «ابیه » به چه کسی بر می گردد ؟ نام پدر حضرت ابراهیم (ع ) چیست ؟ و آزر چه نسبتی با حضرت ابراهیم (ع ) داشته است ؟
متن پاسخ: در این باره دلیلهایی وجود دارد که به پاره‏ای از آنها اشاره می‏شود. الف) استعمال واژه “أب” به جای “عم” در زبان عربی امری رایج است؛ زیرا با دقت در کاربرد این کلمه، می‏یابید که عرب واژه أب را در مواردی مثل جد، عمو، پدر زن، و هر کسی که زمام امور آدمی را در دست دارد و هم چنین بزرگ و فرمانروای قوم به کار می‏برد.

حدیثی که از پیامبر صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله‏ وسلم نقل شده، نشانگر این معناست. ایشان خطاب به علی علیه ‏السلام فرمودند: “أنا و أنت أبوا هذهِ الاُمه؛ ای علی! من و تو پدر این امت هستیم” که همان بزرگ و زمامدار مراد است. همچنین در آیه 133 سوره بقره می‏خوانیم “اذ حضر یعقوب الموت اذ قال لبنیه ما تعبدون من بعدی قالوا نعبد إلهک و إله ءابائک إبراهیم و اسمعیل و اسحاق إلهاً وحداً؛ هنگامی که مرگ به سراغ یعقوب آمد، به پسرانش گفت: بعد از من چه کسی را می‏پرستید؟” گفتند: خدای تو و خدای پدران تو ابراهیم و اسماعیل و اسحاق که خدای واحد است. در این جا نیز أب به معنای پدر صُلبی و حقیقی نیست؛ زیرا فرزندان یعقوب، از نسل اسحاق هستند؛ اما آنان اسماعیل را هم در این آیه أب خطاب کردند که عموی پدری آنها می‏شود.

ب) تاریخ ‏نویسان، نام پدر حضرت ابراهیم علیه ‏السلام را شخص دیگری عنوان کرده‏اند و این دلیلی است که آزر پدر او نبوده است.

ج) با استفاده از آیات و دقت در آنها نیز این امر ثابت می‏شود؛ زیرا در آیه 114 سوره توبه می‏خوانیم “و ما کان استغفار إبرهیم لأبیه الاّ عن موعده وعدها إیّاه فلمّا تبیّن له أنّه عدوّ للّه تبرّأ منه؛ یعنی ابراهیم هم که برای پدرش از خدا آمرزش خواست فقط به موجب عهدی بود که با او داشت و چون بر او ثابت [و محقق] شد که او دشمن خداست، از او بیزاری جست” کوتاه سخن این‏که خدای سبحان، نخست دعای ابراهیم را حکایت و آنگاه بی‏زاری‏اش را از پدر ذکر می‏کند، و این دعا و تبری، هر دو در دنیا و در اوایل عهد وی و قبل از مهاجرت به سرزمین بیت‏المقدس بوده است؛ سپس خداوند دعای ابراهیم را در آخر عمرش ذکر می‏کند؛ یعنی بعد از آن که به ارض مقدس مهاجرت کرد و صاحب اولاد شد و اسماعیل را به مکه آورد و آن شهر و خانه خدا را بنا نهاد “ربّنا اغفرلی و لوالدیّ و للمؤمنین یوم یقوم الحساب” (ابراهیم، 41) بار الها! روزی که [میزان عدل و] حساب به پا می‏شود، تو در آن روز من و والدینم و همه مؤمنان را بیامرز. این آیه، روال و سیاقی دارد و قراینی همراه آن است که پدر او که در حقش دعا می‏کند، غیر از آن شخص است که در آیه مورد سؤال از او نیز به پدر تعبیر کرده است؛ چرا که آیه 114 توبه در این معنا صراحت دارد که استغفار ابراهیم علیه‏السلام جهت شخص نامبرده، صرفاً به منظور وفای به عهد بوده و وقتی متوجه شده که دشمن خداست، از او تبری و بیزاری جسته است؛ با این حال چطور ممکن است در آخر عمر و در آخرین دعایی که کرده بار دیگر از تبری قبلی‏اش چشم پوشیده و برایش طلب مغفرت کرده باشد؟ پس معلوم می‏شود که مقصود حضرت ابراهیم علیه‏السلام در آیه 85 صافات و سایر آیات مشابه پدر صلبی‏اش نیست. یکی از لطایفی که در آیه 41 ابراهیم وجود دارد و شاهد بر مدعای ماست، این است که حضرت از پدر و مادر خود به کلمه “والدی” که جز بر پدر و مادر صُلبی اطلاق نمی‏شود، تعبیر کرده و در آیه مورد سؤال، کلمه اب را به کار برده است که به غیر پدر هم اطلاق می‏شود.1

نام پدر حضرت ابراهیم علیه ‏السلام تارخ بوده است.2 

پی نوشت ها:

1. برای آگاهی بیشتر ر.ک: تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، ج 7، ص 23، دفتر انتشارات اسلامی.

2. قصص الانبیاء، محمّد متولی الشعراوی، ج 1، ص 455، چاپ بیروت.

دکمه بازگشت به بالا