مراحل سیر و سلوک عرفانی و تهدیب نفس

مراحل سیر و سلوک | مراحل تهذیب نفس

پرسش: لطفا مراحل سیر و سلوک عرفانی و تهذیب نفس را بر اساس قرآن توضیح دهید؟

پاسخ: دوست عزیز تهیه یک دوره آموزش این مباحث خود چندین کتاب می شود که برای این مرکز مقدور نمی باشد ; امّا پاسخ کوتاهی که در زمینه سیروسلوک جهت آشنایی شما تهیه شده ارسال می شود و در پایان چند کتاب معرفی خواهد شد به امید این که از آن ها بهره کافی ببرید :
علمای اخلاق در برخورد با مسائل اخلاقی ، دارای سه دیدگاه متفاوت هستند : عده ای راه تهذیب نفس راپیشنهاد و عده ای مسأله طب روحانی را مطرح می کنند و عده ای معتقد به راه سیروسلوک هستند . در این دیدگاه ، انسانها به مسافرانی تشبیه شده اند که از نقطه ای به راه افتاده ، به سوی لقاءالله و مقام قرب الهی پیش می روند . آیاتی از قرآن نیز ناظر به این دیدگاه است . خداوند متعال می فرماید : «یأیّها الإنسـن إنّک کادح إلی ربک کدحاً فملقیه ; (انشقاق ، 6) ای انسان ! حقّاً که توبه سوی پروردگار خود بسختی در تلاشی ، و او را ملاقات خواهی کرد .
علمای اخلاق ، درباره مراحل سیروسلوک دیدگاه های متفاوتی دارند که برای نمونه به بخشی به صورت فهرست وار اشاره می کنیم و تفصیل آن را به کتبی که در این زمینه نوشته شده ، ارجاع می دهیم . 1 . یقظه (بیداری از خواب غفلت ) .(حدید ، 16) 2 . توبه به معنای تصمیم به بازگشت از گناهان و شستشو و طهارت روح .(نور ، 3) 3 . مشارطه و مراقبت و محاسبه (مشارطه ، یعنی با خود شرط کند که امروز تا هنگام خواب نباید گناهی از من سر بزند . مراقبت ، یعنی در تمام روز مراقب اعمال خود باشد ، و محاسبه ، یعنی هنگام خواب ، اعمال روز خود را محاسبه کند .) .
به اعتقاد علمای سیروسلوک ، وجود استاد برای این کار شرط لازم است و با مطالعه ، بدون نظارت استاد نمی توان کار را به جایی رساند ; بلکه چه بسا ممکن است فرد به بیراهه رفته ، گرفتار انحراف شود . وقتی حضرت موسی نیاز به رشد معنوی بیشتری پیدا کرد ، حضرت خضر را برای علم آموزی و استادی برایش فرستادند ; در حالی که حضرت موسی خود از اولیای خدا و پیامبران اولوالعزم بود .• حافظ گوید :
طی این مرحله بی همرهی خضر مکن *** ظلمات است بترس از خطر گمراهی •

پی نوشت ها:
1 . برای آگاهی از داستان موسی و خضر ر .ک : تفسیر آیات 65 تا 82 ، کهف .
2 . برای آگاهی بیشتر در این زمینه ر .ک : رساله لقاءالله ، و المراقبات حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

دکمه بازگشت به بالا