Ultimate magazine theme for WordPress.

چگونه همیشه به یاد مرگ باشیم؟

در این یادداشت به این سوال پاسخ داده می شود که چگونه همیشه به یاد مرگ باشیم؟ در ادامه راه کارهایی را برای تقویت یاد مرگ ذکر می کنیم و همچنین کلیپ صوتی حجت الاسلام و المسلمین حاج آقا عالی درباره چیکار کنیم یاد مرگ باشیم؟ را میتوانید ببینید.

پرسش: چگونه همیشه به یاد مرگ باشیم و از یاد معاد غافل نشویم؟

ابتدا کلیپ به کلیپ صوتی زیر از حجت الاسلام والمسلمین حاج آقا عالی گوش کنید و در ادامه راهکارهای را ذکر کردیم برای اینکه همیشه یاد مرگ باشیم.

چگونه همیشه به یاد مرگ باشیم؟

چگونه همیشه یاد مرگ باشیم؟

چگونه همیشه به یاد مرگ باشیم؟اهمیت یاد مرگ

 در منابع دینی و تعالیم اسلامی به طور گسترده‌ای به یاد مرگ پرداخته شده است؛ به نحوی که اگر در آیات قرآن کریم دقت نماییم، یکى از مسائلى که بیش از هر مسألۀ دیگرى به آن اهمیت داده شده، زندگى اخروى و یاد مرگ است، تا آنجایی که در قرآن کریم حدود هزار و دویست آیه به مرگ، منازل و مراحل بعد از آن اشاره دارند. علامۀ مجلسی; نیز در سه جلد از کتاب گرانقدر بحار الانوار هزاران حدیث در این مورد جمع‌آوری کرده است.

ما در دین مبین اسلام بعد از مسألۀ توحید، مسأله‌ای مهمتر از مسألۀ یاد مرگ و قیامت نداریم و این نشان می‌دهد که سِّر عمیقی در این مسأله نهفته است و شاید دلیلش این باشد که اعتقاد به آخرت و توجه به زندگى ابدى، بیشترین تأثیر و نقش را در رفتار انسان داشته و حتى اعتقاد به خداى متعال و اعتقاد به توحید، همانند اعتقاد به آخرت و مرگ، در تغییر و اصلاح رفتار و اعمال آدمى تأثیر ندارند.

یکی از مهمترین وجوه اهمیت این فضیلت اخلاقی این است که موجب می‌شود تا آدمی خودش را برای این سفر ابدی و همیشگی آماده کند و برای آن توشه‌ای مهیا سازد. این مهم در کلام امیر بیان علی”علیه السلام” بسیار زیبا تبیین شده است، آنجا که در وصیت به امام حسن”علیه السلام” فرمود:

یا بُنَىَّ اَکْثِرْ ذِکْرَ الْمَوْتِ وَذِکْرَ ماتَهْجُمُ عَلَیْهِ وَتُفْضِى بَعْدَ الْمَوْتِ اِلَیْهِ، وَاجْعَلْهُ اَمامَکَ حَتّى یَأْتِیَکَ وَقَدْ اَخَذْتَ مِنْهُ حِذْرَکَ وَشَدَدْتَ لَهُ اَزْرَکَ وَ لا یَأْتِیَکَ بَغْتَهً فَیَبْهَرَکَ وَ لا یَأْخُذْکَ عَلى غَرَّتِکَ وَ اَکْثِرْ ذِکْرَ الاخِرَهِ وَ ما فیِها مِنَ النَّعیمِ وَالْعَذابِ الاَلیِمِ فَاِنَّ ذلِکَ یُزَهِّدُکَ فِى الدُّنْیا وَ یُصَغِّرُها عِنْدَکَ؛[سورۀ عنکبوت: آیۀ57.) پسرکم! فراوان به یاد مردن و به یاد پیشامدهاى بعد از مرگ که ناگاه به آن درآیى، باش و مرگ را جلوى چشمان خود تصور کن تا آنگاه که نزد تو مى‌آید، خود را آراسته و آماده نموده و کمر خود را بسته باشى که مبادا ناگهان بیاید و تو را مغلوب سازد و در حالى که فریفته شده‌اى تو را دریابد. فراوان به یاد آخرت و نعمت‌ها و عذاب دردناک آن باش که همانا یاد آخرت زهدورزى در دنیا را به تو مى‌آموزد و دنیا را در نزد تو کوچک و خوار مى‌سازد.

پر واضح است که اگر شخصی این‌گونه زندگى کند، وقتى مرگ به سراغش مى‌آید، آمادگى پذیرش آن را داشته و کاملاً مهیا خواهد بود. امّا در مقابل، اگر مرگ را فراموش کند دیگر براى سفر آخرت آمادگى نخواهد داشت، انجام واجبات و قضاى آنها را به تأخیر مى‌اندازد و حقوق مردم را ادا نکرده و با سهل‌انگارى و امروز و فردا نمودن و گفتن اینکه هنوز جوان هستم و وقت هست، در انجام کارهاى خیر تساهل و تسامح مى‌کند که ناگهان مرگ، چوب بیدارى بر تن آرمیدۀ در خواب غفلت او مى‌نوازد و در وحشت بى‌ساحل خود، او را رها مى‌سازد که در آن لحظه از عهدۀ هیچ کارى جز تسلیم در برابر عذاب اخروى بر نخواهد آمد. پس قبل از تسلیم شدن به عذاب الیم، باید چاره‌اى اندیشید. آن چاره این است که مرگ همیشه جلوى چشم شخص باشد و دائماً مواظب باشد که وظایفش را به درستی انجام دهد که مبادا فردا و یا یک ساعت دیگر به طور ناگهانی مرگ او فرا برسد و او را مغلوب و غافل‌گیر سازد. پس باید همواره مرگ را جلوى چشم گذاشت تا غافل‌گیر نشده و هر وقت که آمد، همانند میزبانى باشیم که انتظار آمدنش را داشتیم.

همچنین یکی از صفات و ویژگی‌هایی که از منظر دین آدمی را شایستۀ مدح و ستایش می‌نماید، یاد و مرگ و قیامت است؛ چنانچه در خدمت پیامبر”صلی الله علیه و آله” از مردى یاد کردند و او را ستودند، ایشان فرمود: «کیف کان ذکر صاحبکم للموت قالوا: ما کنّا نکاد نسمع یذکر الموت قال: فإن صاحبکم لیس هناک؛[نهج البلاغه: خطبۀ 156. ] این رفیق شما نسبت به یاد مرگ چگونه بود؟ گفتند: ما به خاطر نداریم که او را به یاد مرگ دیده باشیم. فرمود: پس رفیق شما شایستۀ این ستایش‌ها نیست‏».

 

راهکارهای برای تقویت یاد مرگ

برای زنده نگه‌داشتن یاد مرگ و معاد در دل‌ها راه‌کار‌های متعددی وجود دارد:

1. باور و یقین به مرگ

1. باور و یقین: مرگ از یقینی‌ترین اموری است که تمام بشریت به آن اذعان دارند و برای اثبات آن نیاز به اقامه دلیل نیست، اما در مورد معاد، انسان ابتدا باید با تحقیق و جست‌وجو، باور یقینی به قیامت و جزا و پاداش را در دل خود ایجاد کند و سپس به راهکارهای عملی که به برخی از آنها اشاره خواهد شد بپردازد.


2. توجه به معنویات و انجام اعمال صالح

هرگاهتوجه به معنویات در انسان زیاد شود و در عمق جان انسان رسوخ نماید، و با انجام عبادات آن‌را تقویت کند، می‌توان انتظار داشت که انسان بیشتر به یاد مرگ بیفتد.


3. تفکر در حقیقت مرگ

مرگ برای انسان فنا و نیستى و نابودى نیست، بلکه مرگ پا نهادن به جهان آخرت و دیدن تلاش‌های این دنیا است. این باور اقتضا دارد که انسان در نحوه زندگی خود تغییر و تحولاتی را اعمال نماید.
در همین راستا امام صادق(ع) فرمود: «یاد مرگ، شهوات و تمایلات نفسانى را از قلب آدمى نابود کرده، ریشه‌‏هاى غفلت را از دل کنده، قلب را به وعده‌‏هاى الهى تقویت نموده، طبیعت و فطرت انسانى را لطیف و نرم کرده، نشانه‌‏هاى هوا و هوس را می‌شکند، آتش حرص و طمع را خاموش کرده، و دنیا و زندگى دنیوى را در نظر انسان کوچک و خوار می‌کند…».[1]
لذا سفارش شده است که زیاد به فکر مرگ باشید. پیامبر اسلام (ص) فرمود: «زیرک‌ترین مردم کسى است که بیشتر مرگ را یاد کند».[2] یکی از ویژگی‌های شیعیان مخلص نیز این است که از تفکّر در امر آخرت و اهوال قیامت اندوهناک می‌شوند.[3]


4. محاسبه نفس

این‌کهانسان گاهی با خود خلوت کند و اعمال و کردار خود را به تصویر کشد. ابتدا به حساب واجبات بپردازد و اگر همه آنها را صحیح انجام داد، شکر خدا به جا آورد و در تقویت آن بکوشد و اگر چیزى از آنها را ترک کرد، قضاى آن‌را بجا بیاورد.پیامبر(ص) فرمود: «نشانه انسان‌‌های متقی شش چیز است … که ششمین آن این است که یقین دارد حساب حق است و خود را محاسبه‏ می‌کند».[4]


5. تلاوت آیات مربوط به مرگ و قیامت

تلاوت قرآن در رفتار ظاهری و باطنی‌انسان‌ها تأثیر می‌گذارد و موجب آرامش قلبی‌او می‌شود؛ لذا موعظه‌‌های پروردگار و نصایح قرآن در وجود او نهادینه می‌شود.


6. رفتن به قبرستان و یاد کردن از اموات

اگر انسان به قبرستان برود و از اموات خود یاد کند، می‌فهمد جایگاه او در آینده جایگاهی است که گذشتگان او رفته‌اند؛ لذا برخی از بزرگان گفته‌‌اند: «محلّه مردگان رساترین موعظه‌‏ها است. پس وارد شوید در قبرستان و میان قبرها و عبرت بگیرید از روزى که قیامت بر پا شود و اینها سر از خاک بردارند».[5]


7. تفکر در پدیده‌‌های آسمانی

امام باقر(ع) فرمود: زمین لرزه‏‌ها، گرفتن ماه و خورشید و بادهاى سخت از نشانه‌‏هاى روز قیامت است. وقتی چیزى از آنها را ببینید، یاد قیامت بیافتید.[6]


8. معاشرت با کسانی که انسان را به یاد قیامت می‌اندازند.


9. دورى از هوا و هوس و آرزوهاى طولانی

امام على(ع) فرمود: اى مردم! ترسناک‌‌ترین چیزى که بر شما می‌ترسم دو چیز است: پیروى از هوا و هوس و آرزوهاى طولانى؛ امّا تبعیت از هوا و هوس، انسان را از راه حق باز می‌دارد و امّا آرزوهاى طولانى، آخرت را به دست فراموشى می‌سپارد.[7]        
البته موارد برشمرده شده می‌تواند انسان را به مقام عالى کشف و شهود برساند و به این وسیله داراى چشم باطنى و ملکوتى شده، حجاب‏ها کنار رفته و حقیقت در آن پرتو افکن شود؛ آن‌گاه به بعضى از حقایق جهان غیب، از جمله یقین به مرگ، عالم برزخ و قیامت دست ‏یابد؛ اما مهم‌ترین عاملی که انسان را به این مقام می‌رساند اراده انسان است؛ به این معنا که اگر انسان اراده کند، می‌تواند تمام راه‌کارها را برای رسیدن به این مقصد طی نماید، اما اگر اراده بر این کار نباشد، فایده‌زیادی بر انجام این عوامل وجود نخواهد داشت.


 پی نوشت ها:
[1]. منسوب به جعفر بن محمد ع (امام ششم)، مصباح الشریعه، ص 171، بیروت، اعلمی، چاپ اول، 1400ق.
[2]. ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسی، تنبیه الخواطر و نزهه النواظر المعروف بمجموعه ورام، ج 1، ص 269، قم، مکتبه الفقیه، چاپ اول، 1410ق.
[3]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 65، ص 186، بیروت، مؤسسه الطبع و النشر، چاپ اول، 1410ق.
[4]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول ص، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 20، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.
[5]. تنبیه الخواطر و نزهه النواظر المعروف بمجموعه ورام، ج 2، ص 224.
[6]. شیخ صدوق، امالی، ص 465، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.
[7]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق، صبحی صالح، ص 83 – 84، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق. ر. ک: «آینده ‌نگری و تفاوت آن با آرزوهای دراز»، 23058.

منبع: اسلام کوئست

 

مطالب مرتبط

دیدگاه بگذارید

avatar
  اشتراک  
اطلاع از