درس نهم: دوستى حشرات و گل‌ها!

در یک روز از روزهاى بهار که هوا کم کم رو به گرمى مى رود سرى به باغ‌ها و مزارع سرسبز و زیبا بزنید; دسته‌هاى زیادى از حشرات کوچک، زنبوران عسل، مگس‌هاى طلائى، پروانه‌ها، و پشه‌هاى ریز را مى بینید که آهسته و بدون سر و صدا به هر طرف مى دوند; از روى این گل برخاسته به سراغ دیگرى مى‌روند و از این شاخه به شاخه دیگر پرواز مى نمایند.
چنان گرم فعالیت و کارند، که گویا نیروى مرموزى مانند یک کارفرماىِ جدّى بالاى سر آنها ایستاده و مرتباً به آنها فرمان مى‌دهد; بال‌ها و پاهاى آنها که آغشته به گرد زردرنگ گلهاست قیافه کارگرانى که لباس کار مى پوشند و با علاقه و جدّیّت در کارگاه خود مشغول به کارند; به آنها داده است.
راستى هم مأموریت و کار مهمّى دارند، این مأموریت به قدرى بزرگ است که پروفسور رلئون برتن در این باره مى‌گوید:
«کمترکسى مى داند که بىوجود حشرات سبدهاى ما از میوه خالى خواهد ماند»…
و ما این جمله را به گفته او اضافه مى‌کنیم که: «براى سال‌هاى بعد باغ‌ها و مزارع ما آن طراوت و سرسبزى و خرّمى را به کلّى از دست خواهد داد» بنابراین حشرات در واقع پرورش دهندگان میوه‌ها و تهیه کنندگان بذر گل‌ها هستند.
حتماً مى پرسید چرا؟ براى این که حسّاس ترین عمل حیاتى گیاهان یعنى عملِ لقاح به کمک آنها انجام مى گیرد، لابد این نکته را تا کنون شنیده اید که گل‌ها مانند بسیارى از حیوانات داراى دو قسمت نر و ماده هستند که تا تلقیح و پیوند میان آنها صورت نگیرد; تخم و دانه و به دنبال آن میوه به دست نخواهد آمد.
ولى هیچ فکر کرده اید که قسمت‌هاى مختلف گیاه که حس و حرکتى ندارد چگونه به سوى هم جذب مى‌شوند و چگونه گرده‌هاى نر که در حکم نطفه مرد (اسپرماتوزوئید) هستند با تخمک‌ها که حکم نطفه ماده (اوول) را دارند ترکیب مى گردند و مقدّمات ازدواج میان آنها فراهم مى‌شود؟
این‌کاردربسیارى ازموارد به‌عهده حشرات واگذار شده و در مواردى هم به عهده بادها.
ولى این موضوع به همین سادگى که ما خیال مى‌کنیم نیست و این ازدواج مبارک و میمون و پربرکت که به خواستگارىِ حشرات صورت مى گیرد; تاریخچه و تشریفات و ماجراى طولانى و شگفت انگیزى دارد که یک فراز آن را در این جا از نظر شما مى‌گذاریم.
دو دوست قدیمى و صمیمى: دانشمندان علوم طبیعى پس از مطالعاتى به این نتیجه رسیده اند که گیاهان و گل‌ها در نیمه دوم دوران دوم زمین شناسى به وجود آمده اند، و عجب این که در همین دوران، حشرات نیز پیدا شدند و این دو، همیشه در طول تاریخ پرماجراى آفرینش، به صورت دو دوست صمیمى و باوفا زندگى کرده و مکمل وجود یکدیگر بوده اند.
گل‌ها براى جلب محبّت و شیرین کردن کام دوستان همیشگى، نوش یعنى شیرینى بسیار خوش طعمى در بن خود ذخیره کرده اند و هنگامى که حشرات براى جابه جا کردن گرده‌هاى نر و فراهم آوردن مقدمات لقاح و بارورى قدم رنجه کرده و به درون گل وارد مى‌شوند! این شیرینى را به رایگان در اختیار آنها مى گذارند، این قند مخصوص و پر ارزش‌به‌قدرى درذائقه‌حشرات‌خوش طعم است که‌آنها رابى‌اختیاربه‌سوى‌خود مى‌کشاند.
عدّه اى از گیاه شناسان معتقدند که رنگ زیبا و عطر مطبوع گل‌ها نیز نقش مهمّى در جلب حشرات بسوى گل‌ها دارند; آزمایش‌هاى مختلفى که روى زنبوران عسل به عمل‌آمده‌ثابت‌مى‌کند که آنها رنگ‌ها را تشخیص مى‌دهند و بوى گل‌ها را درک مى‌کنند.
در واقع این گل‌ها هستند که خود را براى حشرات مى آرایند و خوشبو مى کنند، به طورى که پروانه‌هاى با ذوق و زنبوران عسل خوش سلیقه را، به سوى خود مى کشانند، آنها هم با آغوش باز این دعوت را پذیرفته و به زودى مقدّمات کار را فراهم ساخته و شیرینى آن را هم مى خورند. و همین شیرینى و قند مخصوص است که عالى ترین غذاى حشرات محسوب مى‌شود و هنگامى که روى هم انباشته شد، عسل را تشکیل مى‌دهد، زیرا حشرات موقعى که به سراغ گل‌ها مى آیند مقدارى از این شیرینى را مى خورند و مقدار بیشترى را مانندِ مهمان‌هاىِ پررو! همراه خود برده در لانه خود ذخیره مى کنند، این پیمان محبّت و دوستى که بر اساسِ منافع متقابل قرار دارد همواره بین گل‌ها و حشرات بوده و خواهد بود.
درسى از توحید: هنگامى که انسان این نکات شگفت انگیز را در زندگى حشرات و گل‌ها مطالعه مى‌کند; بى اختیار از خود مى پرسد: این پیمان محبّت و دوستى را چه کسى میان گل‌ها و حشرات بسته؟
این شیرینى مخصوص و نوش خوش طعم را که به گل‌ها داده؟ این رنگ جالب و زیبا واین‌عطرمطبوع را چه کسى به گل‌ها بخشیده که حشرات را به سوى خود دعوت کند؟
این پاها و اندام ظریف حشرات، پروانه‌ها، زنبورهاى عسل، زنبوران طلائى را که به آنها داده تا براى نقل و انتقال گرده گل‌ها مجهز و آماده باشند؟
چرا زنبوران مدتى رو به سوى یک نوع گل خاصى مى نهند و چرا تاریخ حیات و زندگى گل‌ها و حشرات در جهان آفرینش با هم آغاز مى گردد؟
آیا هیچ کس – هر قدر هم لجوج باشد، مى تواند باور کند که این همه جریان‌ها بدون نقشه و طرح قبلى صورت گرفته؟ و قوانین بى شعور طبیعى خود به خود این صحنه‌هاى حیرت انگیز را به وجود آورده است؟ نه هرگز…
قرآن مجید مى‌گوید:
و اوحى ربک الى النحل أَنْ اتخذى من الجبال بیوتا و من الشجر و مما یعرشون ثم کلى من کل الثمرات فاسلکى سبل ربک ذللا;1
«پروردگار تو به زنبور عسل الهام داد که در کوه‌ها و درختان و داربست‌ها خانه اختیار کن، سپس ازتمام‌گل‌ها بنوش، و در راهى که پروردگارت تعیین کرده با آرامى گام بردار».
فکر کنید و پاسخ دهید
1. شیرینى بن گل‌ها و رنگ و بوى آنها چه فایده اى دارد؟
2. از شگفتى‌هاى زندگى زنبوران عسل چه مى دانید؟

منبع : سایت حوزه آنلاین برگفته از کتاب 50 درس اعتقادی برای جوانان

پی نوشت ها

[1] سوره نحل، آیات 67 و 68.

دکمه بازگشت به بالا