«اجتهاد» و «تقلید» به چه معناست؟

«اجتهاد» در لغت به معناى تلاش و کوشش تا سرحد توانایى است؛ به گونه‏اى که با تحمل رنج و سختى همراه باشد. در اصطلاح فقه عبارت است از: «به کار بردن تلاش و کوشش خویش در راه به دست آوردن احکام شرعى از راه‏ها و منابعى‏[1] که نزد فقیهان اسلام، معمول و متعارف است». در نتیجه مجتهد کسى است که بتواند احکام را از روى دلیل به دست آورد و طبق رأى و نظر خویش عمل کند.[2]

«تقلید» به معناى پیروى و دنباله‏روى است و در اصطلاح فقهى عبارت است از:

«عمل کردن به آنچه مجتهد در مسائل شرعى فتوا میدهد».

گفتنى است: اگر چه واژه تقلید به معناى پیروى بدون چون و چرا، خوشایند نیست؛ اما در آموزه‏هاى فرهنگ اسلامى، مقلد کسى است که از حاصل تلاش علمى مجتهد استفاده مى‏کند و مسؤولیت درستى و نادرستى استنباط احکام را بر عهده مجتهد مى‏گذارد و چه بسا کاربرد واژه «تقلید» (برگرفته از «قلاده» به معناى گردن بند)، به این منظور باشد.

[1]  این منابع عبارت است از: کتاب، سنت، اجماع و عقل.

[2]  لسان العرب، ماده، جهد؛ التنقیح فى شرح العروه الوثقى،( الاجتهاد و التقلید)، ص 20.



دکمه بازگشت به بالا