آیا غیر از پیامبران و امامان علیهم السلام کسی می تواند به مقام عصمت برسد؟

از آنجا که منشأ عصمت «اراده و اختیار» آدمى است‏[1]؛ هر انسان صاحب اراده‏اى، مى‏تواند با ریاضت شرعى و تهذیب نفس، به مقام عصمت دست یابد. «عصمت» منحصر به پیغمبران و امامان معصوم علیهم السلام نیست‏[2]؛ چنان که حضرت مریم علیها السلام، حضرت فاطمه علیها السلام و مخلصینى دیگر[3]- که نه نبى بودند و نه امام- به مقام شامخ عصمت دست یافته‏اند. اما مقصود از عصمتِ پیامبران و امامان علیهم السلام، تنها عصمت از گناهان- آن هم پس از سنین متعارف بلوغ و تکلیف نیست-؛ بلکه عصمت از سهو و خطا و از زمان طفولیت را نیز در بر مى‏گیرد. روشن است چنین عصمتى در امت اسلام، منحصر در چهارده معصوم علیهم السلام است.[4]

با «تهذیب نفس» مى‏توان در آینده، مصون ماند و نیز ممکن است گذشته را با کفّارات و … جبران کرد؛ اما نمى‏توان آن را به گونه‏اى ترمیم نمود که نسبت به گذشته، عصمت تحصیل شود؛ چون نمى‏توان واقع شده را تغییر داد. بلى اگر انسانى بتواند قبل از بلوغ نیز در سایه تعلیم، تربیت، تهذیب و تزکیه به جایى برسد که در هنگام بلوغ نیز معصوم باشد عصمتش فراگیر خواهد بود.

اگر افرادى در مقام وقوع نیز به چنین مقام ویژه‏اى نایل آیند؛ براساس روایات و ادعیه، باز با هدایت و یارى پیامبران و امامان علیهم السلام به این مرتبه نایل مى‏شوند: «بکم فتح الله و بکم یختم».[5] از آنجا که آنان منشأ خیر و سبب وصول آدمى به مراتب بالا ومقامات انسانى‏اند، باز در این جهت بر تمامى انسان‏هاى برتر، مقدم‏اند.[6]

زآنکه منبع او بُده‏ست این رأى را سر امام آید همیشه پاى را
اى مقلد تو مجو پیشى بر آن‏ کاو بود منبع زنور آسمان‏[7]

_________________
پی نوشت ها:
[1] ( 2). حسن یوسفیان، پژوهشى در عصمت معصومان،( تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى، چاپ اول، 1377)، فصل سوم، صص 72- 43.

[2] ( 3). عبداللَّه جوادى آملى، تفسیر موضوعى قرآن کریم، ج 9، صص 20- 22؛ علامه طباطبایى، ولایت‏نامه، ترجمه همایون همتى،( تهران، امیرکبیر، چاپ اول)، صص 48- 58.

[3] ( 4). علامه طباطبایى، المیزان،( بیروت، مؤسسه الاعلمى للمطبوعات)، ج 3، ص 205.

[4] ( 5). جزوه راه و راهنماشناسى،( امیرکبیر، تهران: 1375)، صص 675 و 676.

[5] ( 1). زیارت« جامعه کبیره».

[6] ( 2). انسان و خلافت الهى، صص 125- 155.

[7] ( 3). مثنوى، دفتر سوم، ابیات 1548 و 1549.

دکمه بازگشت به بالا