برای شناختن خودم چه کارهایی باید انجام دهم ؟چگونه باید خودم را بشناسم؟

[ad_1]
آنچه از روایات استفاده می شود این است که شناخت خود (معرفت نفس) یکی از بهترین راه های شناخت حق است : شخصی نزد پیامبر گرامی اسلام (ص) آمد و عرض کرد که راه شناخت حق چیست ؟ فرمود: شناخت خود. «فقال یا رسول الله کیف الطریق الی معرفه الحق ؟ فقال (ص) معرفه النفس» ؛(مستدرک الوسائل، ج 11، ص 138). جمله «من عرف نفسه فقد عرف ربه ; هر کس خود را شناخت خدا را شناخته است»، (بحارالانوار, ج 2, ص 32) که از پیامبر اسلام و امیرنیکوکاران و دیگر اهل بیت(علیهم السلام) نقل شده است، بسیار معروف است و شیعه و سنی آن را نقل کرده اند. چون آدم مخلوق خداست و به تعبیر قرآن نشانه و آیت الهی است (فصلت، آیه 53) و شئون و حالات نفس بهره ای از صفات الهی را داراست . اگر به نفس و ویژگی های آن شناخت پیدا کند, امکان این که معرفت نسبی به خداوند متعال و صفات او حاصل شود نیز وجود دارد. البته دانش به کنه ذات حق محال است «ولایحیطون به دانشا»، (طه، آیه 110).
عنقا شکار کس نشود دام پس گیر
شناخت صفات و افعال الهی نیز در حد دانش محدود آدمی امکان پذیر است . اما چرا این شناخت نسبی و محدود است ؟ پاسخ روشن است . زیرا هر آفریده ای در حد خود و به میزان عظمت و پیچیدگی و حکمتی که در آن به کار رفته است، می تواند بخشی از عظمت و حکمت خالق هستی بخش را نشان دهد. در حقیقت هر موجودی همانند آینه کوچکی است که که تنها بخش کوچکی از عظمت و حکمت و قدرت »رب العالمین « را در خود منعکس می کند. تذکر چند نکته :
1- شناخت نفس و روح نزدیکترین راه ها برای شناخت حق است . زیرا آدم بزرگترین و جامعترین مظهر وجودی حق تعالی است . اما شناخت نفس با تصفیه باطن و تزکیه دل حاصل می شود و اگر آدم به این مهم رسید, به بهترین شناخت یعنی شناخت شهودی از حق می رسد. »لم اعبد ربا لم اره «, (نهج البلاغه , خطبه 178).
2- مقصود از »من عرف نفسه « عمدتا” شناخت جنبه و بعد روحانی آدم است ; یعنی , هر کس حقیقت روح و نفس خود را بشناسد، به همان میزان معرفت به حضرت حق پیدا خواهد کرد. چرا که روح آدم از بزرگترین مظاهر وجود خداوند متعال است . هر چند شناخت بعد جسمانی آدم نیز همانند سایر مظاهر طبیعت، در شناخت خداوند متعال مؤثر است . لیکن شناخت نفس و روح که از طریق تصفیه باطن و تزکیه روح حاصل می شود, شناختی حضوری و شهودی است که بهترین نوع شناخت است.
3- آنچه که در روایات بیان شده، ناظر به رابطه معرفت نفس و رسیدن از آن به معرفت خداوند متعال است نه بالعکس . هر چند شناخت خداوند متعال نیز ما را به مرتبه ای از شناخت مخلوقات او که تجلی و مظهر وجودی او هستند, رهنمون می سازد.
4- این که فرموده اید «از آنجا که معرفت خداوند متعال به شکل کامل ممکن نیست پس معرفت نفس هم به شکل کامل ممکن نیست» باید گفت هیچ تلازمی میان این دو نیست . این که معرفت خداوند متعال به عنوان موجود لایتناهی و نامحدود برای موجود محدود به نام آدم ممکن نیست، لازمه اش این نیست که آدم نتواند به وجود محدود خودش نیز شناخت کامل پیدا کند.
اولین و مهمترین گام در شناخت خود، صفحه دل را از افکار گوناگون و فراوان پاک کردن و توجه و تمرکز به یاد خداوند متعال و عبادت اوست و این عمل با مراقبت دائمی از اعمال و کشیک آنها را کشیدن و دوری از غفلت از یاد خداوند متعال حاصل می شود و البته دارای مراتبه فراوانی است، چنانچه خود مراقبه و محاسبه نیز دارای مراحل گوناگون و متعددی است که باید با همت و تلاش و راهنمایی جستن از آشنایان راه به تدریج و با حوصله و دقت پیموده شوند و چه بسا تندروی و افراط در این راه زیان های جبران ناپذیری از خود به جا می گذارد پس در یک کلام با مراقبت و حسابرسی از اعمال و توجه و یاد و ذکر خداوند متعال و عبادت او می توان زمینه شناخت خود را فراهم ساخت.
[ad_2]

نوشته های مشابه

پرسش و پاسخ

avatar
  اشتراک  
اطلاع از
دکمه بازگشت به بالا
بستن